'Kürdistan' 100 yıl önce battı!
Bundan 100 yıl önce, henüz Türkiye diye bir devlet yokken, Manchester’dan Basra’ya doğru giden bir gemi Scilly Adaları güneyinde battı. Geminin adı Kürdistan’dı.
Wednesday, November 7, 2012
Barzani Suriyeli Kürtleri uyardı!
07 Kasım 2012 Çarşamba 10:20
Mesud Barzani, Suriyeli Kürtlere birlik çağrısı yapıp anlaşmazlık yangınına çekilmemeleri uyarısı yaptı.
Kürdistan yönetimi başkanı Mesud Barzani, Suriye’deki Kürt gruplar arasındaki çatışmalara dair ‘birlik çağrısı’ yaptı.
Kürt Ulusal Konseyi ile Demokratik Birlik Partisi (PYD) arasında Halep’te ekim sonunda çıkan çatışmalar, Suriye’de ‘yeni cephe açıldığı’ yorumuna sebep olurken Barzani, bölgesel yönetimin resmi sitesinde Kürtleri ‘anlaşmazlık yangınına’ çekilmemeleri için uyardı.
Daha önce iki grubun temsilcilerinin ortak konsey kurmasını sağlayan Barzani, grupların ellerindeki rehineleri bırakmasını da istedi.
Öte yandan Suriye muhalefetinin Katar’ın başkenti Doha’daki toplantısında ise Suriye Ulusal Konseyi (SUK) yetkililerinden ABD’ye eleştiri geldi. Hedefte ise SUK’u ‘temsilde yetersiz kalmakla’ suçlayan ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton vardı. SUK Başkanı Abdülbasit Seyde Clinton’ın açıklamasına atfen ‘uluslararası toplumun Suriye halkının taleplerini karşılamadığını ve SUK’a gerekli desteği vermediğini’ savunup “SUK aleyhindeki her adım, rejimin ömrünü uzatmaktan başka işe yaramaz” dedi.
SUK Türkiye Temsilcisi Halit Hoca ise “Clinton’ın sözleri, SUK’u radikalleştirerek askeri çözüme daha çok itebilir. SUK’un Özgür Suriye Ordusu’na (ÖSO) desteği bundan böyle artacaktır” diye konuştu. Bu arada ÖSO’dan da, rejim ve muhaliflerin uzlaşısına dayalı geçiş hükümetinin oluşturulmasını öngören Cenevre Anlaşması’nın kabul edilmediği açıklaması geldi. ÖSO danışmanı Bessam Dade, ’’Kabul görecek tek çözüm, geçiş hükümeti üyelerini SUK’un belirlemesidir’’ dedi.
Tuesday, November 6, 2012
Semdin Sakik Dosyasi
Şemdin Sakık'tan şok ifadeler
Sabah Gazetesi: 06.11.2012 15:15
''Ergenekon'' davasında tanık olarak dinlenilen PKK itirafçısı Şemdin Sakık, terör örgütü PKK'ya katılması, İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek'in terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan'a ziyareti ve Tuğgeneral Bahtiyar Aydın'ın öldürülmesiyle ilgili açıklamalarda bulundu.
İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşmada dinlenilen, ''devletin hakimiyeti altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya yönelik eylemler yapmak'' suçundan hükümlü Şemdin Sakık'a Mahkeme Heyeti Başkanı Hasan Hüseyin Özese, ''Yalçın Küçük ve Doğu Perinçek hakkında beyanlarda bulunmuşsunuz. PKK içinde yıllarca bulunduğunuzu söylemişsiniz. PKK ne zaman, nasıl kuruldu, dosyamız sanıklarıyla ilgisi bulunan var mı, PKK'ya nasıl girdiniz anlatır mısınız?'' diye sordu.
Sakık da 1979'da terör örgütüne sempati duyduğunu, 12 Eylül darbesinden sonra kendi başına dağa çıkmak zorunda kaldığını belirterek, şunları söyledi:
''Yurt dışına çıkmam nedeniyle PKK'ya bizzat katıldım. 1978'deki kuruluşunu, sonradan aldığım eğitim neticesinde öğrendim. O sürece ilişkin bildiklerim PKK'nın bize öğrettikleriyle sınırlıdır. Doğruluğu konusunda kuşkularım vardır. Hem Abdulah Öcalan kendisi ifade etmiştir. Ancak yapılanları, gelişmeleri değerlendirdiğimde, Öcalan'ın kullandığı ifadeler, sarf ettiği sözler değerlendirildiğinde özgücüne dayanmadığını, gerçek bir Kürt hareketi olarak ortaya çıkmadığını örgütten ayrıldıktan yıllar sonra daha iyi anladım.''
Bekaa Vadisi'nde tanık olduklarının, sonraki süreçte yaşanan bazı konuların aydınlatılmasında ''mahkemeye yarayabileceğini umduğunu'' ifade eden Sakık, İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek'in PKK ile ''daha doğrusu Abdullah Öcalan'' ile olan ilişkilerinden sonra, Perinçek'in çekilmesi üzerine Yalçın Küçük ile ilişkilerinin geliştirildiğini anlattı.
Perinçek'in ''gazeteci kimliği ile geldim'' dediğini bildiren Sakık, Perinçek'in Bekaa'yı ziyaretinde ortaya çıkanların dikkati çekici olduğunu vurguladı.
Şemdin Sakık, şöyle devam etti:
''İnsanlarla tokalaşmayı bile otoritesine bir leke olarak gören Öcalan'ın Doğu Perinçek ile öpüşmesi, günlerce baş başa bir odada görüşmesi, sonra onu kitaplaştırıp, yayınlaması gibi bir çalışma oldu. Barış elçisi olarak, kardeşlik elçisi olarak geldiğini söyledi. O güne kadar pos bıyığı, sesi, ifadeleriyle köylü görümünü ile tanınıyor olmasına rağmen Doğu Periçek ile yayınlanan fotoğrafları sayesinde, elinde çiçek, yüzünde gülücük hoş bir önder kişilik olarak kamuoyuna yansıtıldı. Öcalan, bir lider imajıyla sunularak kabul ettirilmeye çalışıldı.''
ÖRGÜTTEN AYRILMA SÜRECİ
Örgütten ayrılmak istediğini, ayrılmanın da ya öldürülme ya da kaçmakla olduğunu belirten Sakık, ''Beni öldürmek istediler. Kaçıp cezaevine girdim. Bir tane bile örgütçü yakalatmadım'' dedi.
Dava sanıklarından Yalçın Küçük'ün kendisine önceden ''kahraman'', şimdi ise ''hain'' dediğini ifade eden Sakık, ''Bir insan 2 gün önce kahraman, sonra nasıl hain olur. Bu insanın yaptığı birşey olmalı. O zaman, silahlı mücadeleyi üst noktaya götürmekti. Silahlı mücadelenin devam etmesini istediği için Abdullah Öcalan'a her zaman kardeşim dedi. Bu yaklaşım halen de devam ediyor'' dedi.
Taraf Gazetesi'ni de eleştiren Sakık, ''Taraf Gazetesi'nin, örgüt bülteni mi yoksa ulusal bir gazete mi o olduğu anlaşılmamaktadır. Öcalan'ın her sözü manşetten veriliyor. 2007'den günümüze kadar süren şiddette her kişinin isminin altında Taraf Gazetesi vardır'' diye konuştu.
Şemdin Sakık, cezaevlerindeki açlık grevlerini de tahlil ettiğini anlatarak, şunları kaydetti:
''Açlık grevlerinin ölüm grevlerine dönüşebileceğini söyledim. PKK şiddetinin bir boyutunu da böyle algılamamız gerekiyor. Elbette inkar edilen hakların bunda rolü var. Ben çıkışıyla ilgili değil, gelişimiyle ilgiliyim. Bu günlere getirilmesinde dış güçlerin, Amerika, komşu ülkeler hep vardı. Bunların rolü kadar solcu geçinen, liberal solcu etiketi takanlar, Altan'lar buna girer. Bunların hepsinin bir biçimde bu şiddetin sürmesinde katkısı vardır. Bunlar benim yorumun değildir.''
''Ergenekon'' davasında tanık olarak dinlenilen PKK itirafçısı Şemdin Sakık, terör örgütü PKK'ya katılması, İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek'in terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan'a ziyareti ve Tuğgeneral Bahtiyar Aydın'ın öldürülmesiyle ilgili açıklamalarda bulundu.
BAHTİYAR AYDIN CİNAYETİ
Tuğgeneral Bahtiyar Aydın'ın ölümüyle ilgili açıklamalarda bulunan Sakık, şunları anlattı:
''1993'te Mumcu cinayetiyle başlayan Bahtiyar Aydın cinayetiyle son bulan, 1994'e de yansıyan cinayetleri ve Türkiye'de yönetimin değiştiğini dile getirmiştim. Bu cinayetlerin bir sahibi olması gerekir. Bahtiyar Aydın cinayetini örgütün üzerine attılar. Lice'de helikopterden iner inmez vuruldu. O zaman Lice yakınlarındaydım. Etrafımız kuşatılmıştı. Adeta bitiş seviyesindeydik. Telsizler vardı. Askerin telsizleri de vardı. Birbirimizi dinler ona göre hareketlerimizi planlardık. Bir anda telsizden 'paşa vuruldu' diye bir anons geçti. Telsizden Lice'deki dağlık grubu aradım. Yapmadıklarını söylediler. Askerin telsizine girerek bizim ilgimizin olmadığını söyledim. Bir tuğgenerali vursak bunu dünyaya yayınlarız. 'Örgütün burada herhangi bir rolü yoktur', dedim. Bu olay üzerine operasyonu sona erdirdiler. Bunun sayesinde ben o zaman kurtuldum. Olay üzerime yıkıldı. Direkt olarak ben sorumlu tutuldum. Bu olay aydınlatılmadı. Birileri cinayet işliyor, birileri de azabını yaşıyor. Paşayı devletin içinde bir ekip vurdu. Şüphem yok. Paşayı devlet vurdu. Hatta duyduğuma göre vuran asker de öldürüldü. Lice'de çatışma süsü verdiler. Paşa'da helikopterine atlayıp gitmek zorunda kaldı. Derin devlet vardır. Kimi 'Ergenekon', kimi 'derin devlet' dedi. Bence ayrımı yok. Öteden beri sol çevreler bütün hayallerini ordu üzerinde kuruyorlar.''
BİNGÖL'DE 33 ASKERİN ŞEHİT EDİLMESİ
''Ergenekon'' davasında tanık olarak dinlenilen PKK itirafçısı Şemdin Sakık, ''Bu olayın (Bingöl'de 1993'te 33 askerin şehit edilmesi) tetikçisi, PKK'dır. Örgüt liderinin 'eylem yapın' talimatına karşın bu askerler tedbirsiz yola çıkarılmıştır. Neden tedbir alınmadı?'' dedi.
İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşmada dinlenilen Şemdin Sakık, İP Genel Başkanı Doğu Perinçek'in, terör örgütü elebaşısı Abdulah Öcalan'ı ziyaretinden sonra militan sayısında patlama olduğunu söyledi.
Çekilmesinden sonra Doğu Perinçek'in yerini ''Ergenekon'' davası sanıklarından Yalçın Küçük'ün doldurduğunu anlatan Sakık, ''Doğu Perinçek'in Abdullah Öcalan ile ilişkisi ne ise Yalçın Küçük'ün ilişkisi daha fazlaydı. Küçük bize, silahlı eğitim veriyordu. İkinci başkanımız mı diye düşünüyorduk. 'Rüzgara tutunmuş adam' başlıklı bir makale yazmıştı. Bu yazı, örgütün güçlendirilmesini ve savaşın kızışmasını isteyen bir yapıdaydı. Abdullah Öcalan bize Yalçın Küçük'ün Türkler için bir şans, örgüt için Allah'ın lütfu olduğunu söylerdi'' şeklinde konuştu.
O dönemlerde Abdullah Öcalan ile konuşmalarında, silahlı mücadelenin bir çıkmaza girdiğini söylediğini aktaran Sakık, bu nedenle ayrı düştüklerini ve örgütten kaçtığını anlattı.
''Aslında 1993'te en büyük darbe oldu. Bu ülke bir değişime uğradı'' diyen Sakık, PKK'nın, silah olarak kullanıldığını savundu. Sakık, ''PKK'nın gerektiğinde Türklere, gerektiğinde ise devlet içindeki dinamiklere yöneltildiğini'' söyledi.
33 askerin öldürülmesi
Sakık, Bingöl'de 25 Mayıs 1993'te 33 askerin şehit edilmesine ilişkin şu açıklamalarda bulundu:
''33 asker şehit edildi, direkt üzerime atıldı. Olayı üzerime yığdılar. Devlet, o dönemde Kulp kırsalında olduğumu biliyordu. Ruh halimi bile biliyordu. Benim hakkımda, istihbarat almış, 'Yeşil ile ilgisi var' dediler. O dönem örgüt tek taraflı ateşkes ilan etmişti. Devlet de bu ateşkesi bozmak için her gün operasyon yapıyordu. Örgüt lideri, 'herkes birbirini korumak için misilleme yapabilir' diye talimat verdi. Öyle karakol basmak, büyük eylem yapmak imkanı yoktu. Kimlik sorma, yol kesme, mayın döşeme gibi eylemler yapıyorduk. Büyük silahlarımız yoktu. Küçük silahlarımız vardı. Askere yol kesme yapıldı. Götürelim mi, vuralım mı, tartışması yapıldı. Güvenlik kuvvetleri olay yerine gidince 2'si öldürülüyor. Ayak üstü karar veriliyor. Kimi öldürülüyor kimini de yanlarında götürüyorlar. Bu olayın tetikçisi, PKK'dır. Örgüt liderinin 'eylem yapın' talimatına karşın bu askerler tedbirsiz yola çıkarılmıştır. Neden tedbir alınmadı? Bu planlanmış bir şeydir. Bu olayda insani olarak sorumluluk kabul ediyorum. Her gün telsizleri dinleyen, nerede ne kadar kişi olduğumuzu bilen, 200 kişi olduğumuzu bilen güvenlik güçleri, bu taburu çıkarırken, eylem yapılacağını bildiği halde neden tedbir almadı?''
Bu sürecin planlama olduğunu ileri süren Sakık, ''Öncesinde Özal, onun öncesinde Cem Ersever, onun öncesinde Eşref Bitlis gitmiştir. Kilit noktaları tutanlar tasfiye edildi. Güçlü bir savaş için bu bahaneyi yaratmaları gerekiyordu. Tek başına 33 asker olsaydı 'kazadır', 'kana susamış timin işidir' derdik. Ama bu zincirin halkasıydı. Türk halkını titretecek eyleme gerek vardı. Savaş talimatı da aynı yıla denk geldi. 1993'te gerçek anlamıyla 12 Eylül'den daha kanlı, daha köklü, daha korkunç bir darbe oldu. Sayı olarak, nitelik olarak da daha kanlıdır. Devletin en kilit noktalarındaki insanlar götürüldü'' diye konuştu.
GAFFAR OKKAN CİNAYETİ
Sakık, Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan'ın öldürülmesi olayına değinmek istediğini belirterek, ''Ergenekon davasıyla ne kadar ilgilidir bilmiyorum. Bu ölçüde faili meçhul olarak kalan, gizlenen olayların hepsi birbirine bağlıdır. Bir gücün işidir'' dedi.
Yeni yakalandığında, Diyarbakır valisi ve emniyet müdürünün kendilerine hitap eden bir toplantı yaptığını, isteği üzerine dönemin Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ile 5 dakika görüşerek, eşya, yiyecek gibi sorunlarını bildirdiğini anlattı.
Okkan'ın kendisine ilgi göstererek, ''Ülkeye zarar verdin, hizmet de etmelisin'' dediğini ifade eden Sakık, ''Böyle bir sıcak ilişkiyle başlayan, saygı duyduğum insanın ölümü gerçekleşti'' dedi.
Şemdin Sakık, 1994'te Tunceli kırsalındayken militanlar tarafından alınan 2 ormancıdan birini yanına aldığını, aralarında baba-oğul ilişkisi oluştuğunu söyledi.
Sakık, 1998'de örgütten ayrılınca, bu kişinin de 1 yıl sonra Diyarbakır'da yakalanıp itirafçı olduğunu dile getirerek, şunları kaydetti:
''Başvurdum, beni görüştürdüler. Zaman zaman göreve çıkıyordu. Dicle'de bir yüzbaşının yanında kalıyordu. Gaffar Okkan, şehit düşünce ona sordum. Okkan'a yapılan eyleme bakıldığında, dünyanın hiç bir yerinde bu kadar yağdan kıl çekercesine, hedefi yüzde yüz vuran eylem görülmemiştir. 'Bunlar Lübnan'da eğitilen Hizbullah olsa bomba kullanırlar' dedim. 'İran'daki Hizbullah olsa hiç bir zaman sonuca gitmezler' dedim. 'Bu kesinlike Hizbullah işi değil' dedim. Cezaevinde yan koğuşumda Hizbullah lideri kalırdı. Havalandırmadan konuşurduk. 'Bilmiyoruz' diyorlardı. Bunlar bunun çeyreğini bile yapamazlar. PKK'nın bile bu kadar başarılı bir eylemi olmamıştır. Her faili meçhul cinayet, yüzde yüz devlet desteklidir. Gaffar Okkan'a, askeri, siyasi, istihbarat açısından bakarsanız, kesinlikle Hizbullah işi değildir. Bu bölgede, bütün silahlar karışıktır. PKK silahları, ordunun elindedir. Silahlardan çıkan mermiye bakarsanız, tetikçisini bilmek mümkün değildir.''
BIR ITIRAFCI VE ISBIRLIKCININ PORTRESI Şemdin Sakık
Beni getiren 'Yeşil'di
Serpil KIRKESER/İSTANBUL,(DHA)6 Kasım 2012
İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen Ergenekon Davası’nda Şemdin Sakık tanık olarak dinlendi.
Gaffar Okkan suikastinin hemen ardından 2001’de içinde bordo berelilerin bulunduğu Diyarbakır’dan havalanan casa tipi uçağın Malatya’da düştüğünü hatırlatan Sakık şunları söyledi:
"O UÇAKTA ÖLENLERDEN BİRİ 'YEŞİL' "
"Örgütteyken yanımda olan ve cezaevinde görüştüğüm genç bana "İyi ki benim yüzbaşım o uçağa binmedi. İşi çıktığı için binmedi. Binseydi ben de onunla gidecektim. Ben de kurtuldum" dedi. Bu uçakta bulunan iki kişinin adının üstü çiziliydi. O kasa uçakta ölenlerden birisi Yeşil kod adlı Mahmut Yıldırım'mış. İsmi çizilenlerden birisi oymuş. Bir devlet bu kadar olayın faili olan kişinin yaşayıp yaşamadığını bilmiyorsa, o artık devlet değildir." Kuzey Irak’tan kendisini getiren 5 kişilik ekibin başında Mahmut Yıldırım’ın olduğunu söyleyen Sakık, "Demek ki bu Yıldırım 1998 yılında da kullanılan bir insandı. Bir kişi düşman denilen adamı getiriyor, JİTEM, MİT, emniyetin haberi yok. Bana, beni kimin getirdiğini sordular. ’Başıma bir iş gelir diye söylemedim. Yıldırım, Tunceli ve Bingöl sorumlusuydu. Demirel döneminde Yıldırım, Çankaya’ya gitti mi, Çiller ile görüştü mü, beni getirmek için kimden emir aldı, kimin emrinde çalıştırıldı? Bilemiyoruz. 1993’te yıldızı parlayan Yıldırım’dır."
"İRAN NEREDEYSE ÖRÜTE UÇAK VERECEKTİ"
1993’te Şam’a Öcalan’ın yanına gittiğini anlatan Sakık, Öcalan’ın kendisine Lübnan’daki faaliyetleri denetleme talimatı verdiğini, ardından Lübnan’a gittiğini söyledi. Sakık, "Orada örgütten Rıza Altun vardı. Evinde balya balya günlerce saysak bitiremeyeceğimiz dolar vardı. Benim gözlerim fal taşı gibi açıldı. Biz o günlerde para sıkıntısı çekiyorduk. Paranın kaynağını sorunca ’buradaki kaçakçıları gözetliyoruz. Denetliyoruz, bu bizim mücadelemizin amacı değil, aracı’ dedi. Halbuki biz Kürtlerin kurtuluşunun mücadelesini veriyorduk. Diyarbakır Lice’de bir köyde uyuşturucu ekimini yasaklamıştım. Döndüğümde olayı Öcalan’a anlattım, o da bana ’bu örgütü nasıl idare ediyorsun. Arkamızda devlet mi var?’ dedi. Ben de köylüye yasağı kaldırdım. Örgütün geliri ilk yıllarda Avurapa’daki işçilerin bağışıydı. 1990 sonrası uyuşturucu, silah ve insan kaçakçılığından oldu" dedi. Sakık, İran’ın neredeyse örgüte uçak vereceğini, 1993’te ateşkes öncesinde bir kamyon silah veren İran’ın ateşkesten sonra "Biz bunları size yerde çürütesiniz veya bakasınız, satasınız diye değil, kullanasınız, diye verdik" dediğini iddia etti.
"AKIN BİRDAL SUİKASTİ"
Akın Birdal suikastine ilişkin iddialarda bulunan Sakık, "Bu işte Mahmut Yıldırım kullanıldı. Benim üstlenmemi istediler. Kabul etmedim hücreye attılar. Yaşar Büyükanıt’ın da haberi vardı. TİT’i yönlendirdiğimi söylememi istediler. Bunu da kabul etmedim. Zaten sonra gerçekler anlaşıldı" dedi.
"RÖPORTAJ NEDEN BİZ ÖRGÜT YÖNETİCİLERİNDEN SAKLANIYOR"
Savcı Mehmet Ali Pekgüzel, sanıklardan Doğu Perinçek ve terör örgütü lideri Abdullah Öcalan’ın Bekaa vadisinde çektirdikleri fotoğrafları tanığa gösterip soru sordu. Fotoğrafların, örgütün spor ve eğitim yaptığı alanda çekildiğini anlatan Sakık, "Perinçek ile Öcalan’ın görüşmeleri gece geç saatlere kadar sürüyordu. Görüşmeler başbaşaydı. Ben içeri alınmadım. Bugörüşme sadece gazetecilik faaliyeti ise dünyaya duyurulacak röportaj, neden biz örgüt yöneticilerinden saklanıyor? Öcalan’ın yanına gelen hiçbir gazeteci yalnızca gazeteci değildir. Hasan Cemal, Cengiz Çandar, Altan kardeşler, Yasemin Çongar gazetecilik için gelmediler. Onların görüşme amacının örgütün askeri gücünü kullanmak olarak düşünüyorum ve gözlemliyorum" dedi.
"PKK BİR TERÖR ÖRGÜTÜDÜR"
Örgüte katıldığı ilk dönemde faaliyetlerini "Silahlı mücadele" olarak tanımladığını belirten Sakık, "Daha sonra mücadeleye savaş dedim. Şimdi ise terör diyorum. PKK bir terör örgütüdür. Biz başta haklı ilerici insanlığa hizmet yürüttüğümüze sanıyorduk ama 1999’da Abdullah Öcalan yakalanınca ’Silahlı Mücadeleye son veriyorum" demesi ile PKK’nın yürüttüğü savaş, savaş olmaktan çıktı. Çünkü siyasi hedefi kalmadı. Öcalan tek başına örgütü yönetiyordu" dedi. Örgütün tüm faaliyetlerini Öcalan’ın kontrol ettiğini anlatan Sakık, "Eğer gerçek anlamda sorarsanız PKK’nın birinci dönem gerçek koordinatörü Doğu Perinçek’tir. İkinci dönem koordinatörü ise Yalçın Küçük’tür. Bu iki isim PKK’yı kullandı. Ben bu işin içinden geldiğim için söylüyorum" dedi.
"KÜRTLERİN YÜZDE 99’U SAVAŞIN BİTMESİNİ İSTİYOR"
"Dağdaki insanlar inmek istiyor" diyen Sakık, "Ancak kanla beslenenler bunu istemiyor. Bunlar mecliste milletvekili, belediyede başkanlık gibi kademelerde bulunmakta. Bir de Kürtlerin yüzde 99’u bu savaşın bitmesini istiyor. Ölümden beslenenler için kimin öldüğünün önemi yok. Apo yu tanrılaştırıyorlar. PKK’nın olumsuz yanını gizleyerek dokunulur yanını öne çıkarıyorlar. Sorun düşünülenden daha derin. 20 yıl önce dağda ölen kızkardeşimin hala oyu kullanılıyor. Öcalan’ı, Karayılan’ı gazete köşelerinde analiz ediyorlar. Çok sempatik bir diye yazıyorlar. Bu macEracı gençlere yol gösteriyor. Örgütü bu kadar çok işlemeleri ’Oralara gidin’ anlamına geliyor" dedi.
"PERİNÇEK VE KÜÇÜK, ÖCALAN’I KULLANDI"
Savcı Pekgüzel, Doğu Perinçek ve Öcalan’a ait fotoğrafların göstererek, "Çiçek verme söz konusu. Nasıl oldu bu olay?" diye sordu. Tanık Sakık, "Bu fotoğraf ilişkilerin ne kadar sevgi ve sıcak dolu olduğunu gösterir. Çiçek sevgi olduğunu ortaya koyuyor. Perinçek ve Öcalan çok samimidirler. Benim kimse ile şahsi sorunum yok. Kimseye iftira atma dersim de yoktur. Doğu Perinçek ve Yalçın Küçük, Öcalan’ı kullandılar. Arkalarında kimler var bilemem" dedi. Bu sırada Yalçın Küçük oturduğu yerden Sakık’ın iddialarına tepki gösterdi.
"GÜNDE 100 TANE FOTOĞRAF ÇEKİLİRDİLER"
Savcı Pekgüzel, daha sonra Doğu Perinçek ile Öcalan’ın birlikte çekildiği fotoğrafları göstererek sorular sordu. Sakık ise, "Günde 100 tane fotoğraf çekilirdiler. Fotoğrafçıların biri önlerinde biri arkalarından takip ederdi" dedi. Savcı Pekgüzel, "Öcalan ile görüşmeye gelen diğer gazeteciler de bu şekilde militanlar ile tek tek tokalaşır mıydı? Tören yapılır mıydı?" diye sordu. Gülerek cevap veren Sakık da "Gelen her gazeteciye böyle törenler düzenlenseydi örgüt, bütün günlerini törenlerle geçirmesi gerekir. O dönemde Öcalan ile yabancı ve Türk gazetecilere hep mülakat verirdi" diye cevap verdi.
"ÖCALAN’A SUİKAST"
Abdullah Öcalan’a 1996 yılı bahar ayında Şam’da suikast yapıldığını anlatan Sakık, "Bomba patlatıldığı saatte benimle uydu telefonuyla konuşuyordu. Bir ara telefondan uzaklaştı kaldığı yerin yakınındaki Türkçe okulunun önünde patlama olmuş. 15 dakkaka kadar telefondan uzaklaştı. Sonra ’siz savaşmadığınız için düşman gelip beni Şam’da vurmaya çalışıyor’ dedi. Okulun kırılan camlarından da Cemil Bayık hafif yaralandı. Öcalan tedbirini almış. Ya Öcalan bilgi aldı, böyle birşey olmadı. Ya da, bombacılar Şam yönetiminden bu icazeti alamadılar. Önce öldürmek için planlanan eylem birilerinin müdahalesiyle korkutmaya dönüştü" dedi. Şemdin Sakık’ın yorulduğunu söylemesi üzerine, mahkeme heyeti duruşmayı yarın saat 09.00’a erteledi.
Saturday, November 3, 2012
Ali Şeriati: Yunan medeniyetinin kaynağı Kürtlere dayanır
04 Kasım 2012 Ilkehaber.com
Avrupalıların iki koldan geliş yönleri vardır, bunun Hinde mi, yoksa Yunan’a mı dayandığı hassas bir konudur...
Avrupalıların iki koldan geliş yönleri vardır, bunun Hinde mi, yoksa Yunan’a mı dayandığı hassas bir konudur. Belki de Dicle ile Fırat arasındadır. Çok ilginçtir hiçbir zaman Dicle ile Fırat arasındaki yöreden (Beyne’n-Nehreyn) batı söz etmiyor.
Kültür ve Medeniyetin İlk Kaynağı
Hitler’in dinlerin ve medeniyetlerin ilk kaynağı hakkında ilginç bir tezi var. Bu tez de Yunan, Hint ve Yahudi üçlüsünün kaynaklık teşkil ettiği düşüncesine dayanır.
Yunanlıların ilk kaynak oluşları hakkındaki görüş şudur: Sokrates’tan önce yedi bilgin hekimle (Hükema-i Seb’a) başlar. Bunların isimleri belli değildir. Sonra Sokrates’in halkası başlar. Bunu Eflatun, Aristotales, Akadlılar ve İskenderiye mektebi izler. Avrupa’da Rönesansla birlikte Descartes, Kant ve en sonunda Hegel’de biter. Hint cereyanı ise Vedalar, Buda, Cinizim ve Gandi sıralamasına göredir. Bu sıralamada bir kol tasavvuf ve yeni Eflatunculuk olarak İslam’da görülür. Üçüncü kolda ise Adonis Rba’l Şemş, İbrahim, Musa, İsa ve Muhammed vardır.
Hz. Muhammed’in halkası ayrıdır, çünkü bunda iki kol birden kesişmektedir. Hitlerin tahliline göre birinci kol Yunan, ikinci kol olan Hint’ten ayrılmadır, ama bunlar temelde aynı koldur. Demek ki Avrupalıların iki koldan geliş yönleri vardır, bunun Hinde mi, yoksa Yunan’a mı dayandığı hassas bir konudur. Belki de Dicle ile Fırat arasındadır.
Çok ilginçtir hiçbir zaman Dicle ile Fırat arasındaki yöreden (Beyne’n-Nehreyn) batı söz etmiyor. Çünkü bundan söz ederse geliştirdiği bütün nazariye bir anda boşa çıkacaktır. Oysa bütüncü bir gelişme seyri vardır. Daha önce de değindiğimiz gibi, Yunan medeniyetinin kaynağı Kürtlere dayanır. Kürtler iki nehir arasının bir odağıdır. Mezopotamya, dünyanın kültür, medeniyet ve felsefe merkezidir. Riyazî bilimlerin ilk gelişme gösterdiği yer bu iki nehrin arası bölgedir. Sümerler ve Babilliler yıldızlar bilimini ve denizciliği keşfettiler. Sonraları Fenikeliler bu bilimleri bunlardan öğrendiler. Sümerler, bataklığı kurutmak zorundaydılar. Mezopotamya bütün dinlerin de kaynağıdır.
Sözgelimi nur’un bütün dinlerde soyluluğu ve kutsallığı vardır. Bu, her şeyden evvel Sümerlerle ilgilidir. Onlar tanrılarının yıldızlarda, en büyük tanrının da güneşte olduğuna inanırlardı. Yine onlara göre nur ve ateş kutsaldır ve güneşin kalıbında tecelli etmiştir. Bundan dolayı zarf yani kalıp olan güneş de kutsaldır. Ama güneşin asıl değeri ışık saçmasıdır. Bundan ilahî bir alamet olarak ateşperestlik meydana geldi. İran’da Zerdüşt’ten evvel Mitraizm ve Rumlarda da Ayatapıcılık vardı. Rumlar, tapınaklarında ölmez, sönmez ateş yakarlardı. Bir genç kız da o kutsal ateşi korumakla görevlendirilirdi. Hıristiyanlık ilk çıkışında bu ateş inancıyla epey mücadele etmek zorunda kaldı.
Öyleyse biri Yunan ve Hint’ten, diğeri de Sami’den kaynaklanan iki koldan fazla gelişme seyri yoktur. Ancak tarihin seyri üç medeniyet kaynağı olduğunu göstermektedir:
1- Sami kolu: Önce Aramî, sonra Aberî, en sonunda da Arabî oluyor.
2- Arya kolu: Hint ve İran (Kürtler), sonra Yunan.
3- Çinli ve sarı ırk.
(Ali Şeriati'nin Medeniyet ve Modernizm adlı eserinden...)
Dr Ali Şeriati Kimdir?
23 kasım 1933' te horasan eyaletine bağlı sabzivar' ın mezinen köyünde dünyaya geldi. 1950' de meşhed' deki öğretmen koleji' ne girdi. 1952' de meşhed' in yakınlarındaki ahmedabad köyünde öğretmenliğe başladı. 1955 yılında mekteb - i vasıta' yı yazdı. ebu zer - i gıffari' yi tercüme etti. 1956' da meşhed üniversitesi' ne girdi. "ulusal direniş hareketi" ne üye olduğundan babası ve diğer üyelerle birlikte tutuklandı. 6 ay tutuklu kaldı. 1959' da alexis carrel' den dua' yı tercüme etti. üniversiteden başarıyla mezun oldu.
1960' da fransa' ya gönderildi, orada sosyoloji ve dinler tarihi üzerine çalıştı. cezayir kurtuluş hareketine aktif olarak katıldı. bu faaliyetlerinden dolayı paris' te tutuklandı. bu arada birçok konuşma, makale ve çevirisi değişik dergilerde yayınlandı. sosyoloji ve dinler tarihi üzerine doktorasını tamamlayarak, 1962' de iran' a döndü ve sınırda tutuklandı, aylarca hapiste kaldı. öğretmenlik ve meşhed üniversitesi' nde asistanlık yaptı. meşhed, hüseyniye - i irşad, tahran üniversiteleri ile diğer merkezlerde konferanslar vermeye başladı. kendisi bulunamayınca babası tutuklandı. bir yıl kadar babası hapsedildi. şeriati teslim oldu ve 18 ay hücrede kaldı.
1975 - 77 arası savak' ın takibinden sürekli kaçarak, başkalarının evlerinde kalarak çalışmalarına devam etti. sabahlara kadar süren konuşmalar yaptı. 16 mayıs 1977' de avrupa' ya geçti. 30 gün sonra ingiliz istihbaratının da yardımıyla savak tarafından şehit edildi.
Tuesday, February 21, 2012
Kan ve barut günlerinde diplomasi
1937 Baharında başlayan Dersim katliamın en yoğun olduğu bir aşamada, Vet. Dr. M. Nuri Dersimi, “Dersim Generali Seyid Rıza” imzasıyla, başta merkezi Cenevre’de bulunan Milletler Cemiyeti olmak üzere ABD, İngiltere ve Fransa Dışışleri Bakanlıkları nezdinde girişimde bulunarak, bu “imha” hareketinin engellenmesi için yardım istiyordu.
1918- 1921 yılları arasında, Kürdistan Teali Cemiyeti gibi dönemin en etkin demokratik Kürt örgütlerinde yer alan Vet. Dr. Mehmet Nuri Dersimi, Koçgiri Konfederasyonu’nun liderlerinden Alişan Bey, kardeşi Haydar Bey ve şair Alişêr Efendi gibi aydınların önderliğinde Koçgiri halk hareketinin gerçekleştirilmesi aşamasında, Cemiyet Merkezi’nin çalışmaları doğrultusunda birtakım diplomatik girişimlerde bulunulur.
Kürt delegasyonu adına Paris Barış Konferansı’na katılan Şerif Paşa, sonradan kimi Cemiyet üyelerinin tepkisiyle görüşmelerden çekilse bile, Sevr Barış Antlaşması’nın 62.-64. maddeleri uyarınca “özerk bir Kürt yönetimi”nin kurulması kararlaştırılmış olduğu için, hem Ankara’da açılan Meclis’in bu karara uyup uymayacağı soruluyor hem de daha güçlü ifadelerle, iktidardaki Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile Kürdistan Teali Cemiyeti arasında varılan anlaşma geregince “Kürdistan’da kurulacak özerk yönetim” kararına M. Kemal Hükümeti’nin de uyap uymayacağı soruluyordu. 5 Maddelik Muhtıra- Mektub’un içeriği şöyleydi:
“1- Kürdistan özerk yönetimine olur veren İstanbul Saltanat Hükümeti’nin bu konudaki kararını Mustafa Kemal Hükümeti’nin de resmen kabul edip etmeyeceğinin açıklanması,
2- Kürdistan özerk yönetimi hakkında M. Kemal Hükümeti’nin görüş noktasının ne olduğu konusunda Dersimliler’e acele cevap verilmesi,
3- Elazığ, Malatya, Sivas ve Erzincan bölge hapishanelerindeki Kürt tutukluların derhal serbest bırakılması,
4- Kürt çoğunluğu bulunan bölgelerde Türk hükümeti yöneticilerinin çekilmesi,
5- Koçgiri bölgesine gönderildiği haber alınan askeri birliklerin derhal geri alınması (15 Kasım 1920)”.
Mustafa Kemal, Ermeniler’in teslim edilmesini ister
Bu diplomatik girişimin asıl öncüleri Nuri Dersimi ile Alişêr Efendi idi. Nitekim, bu girişimden sonra Nuri Dersimi tutuklanarak, Divriği Hapishanesi’ne atılmış; Alişêr hakkında da Meclis gizli toplantılarında yoğun tartışmalar yaşanmıştır. Sözgelimi, 11 Nisan 1921 tarihinde Meclis’te yapılan gizli görüşmede okunan Adliye Encümeni mazbatasında; bazı üyelerin “Vatana ihanet suçundan dolayı Alişêr Efendi ile arkadaşlarının Hiyanet-i Vataniye Kanunu’nun 2. maddesine göre idamla cezalandırılmalarını“ istedikleri; üç üyenin ise “on sene süreyle kürek cezasına çarptırılmasını“ istedikleri bildirilmektedir. Gizli görüşmelerde, Alişêr Efendi ile arkadaşlarının “Kürdistan namıyla bir hükümet teşkil etmek istedikleri” açıkça vurgulanmaktadır. (Bkz. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Cilt-10, 25.4.1337/ 1921).
Meclis’te, başta Dersim Mebusu Hasan Hayri Bey ile Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey olmak üzere Kürt milletvekilleriyle kimi Türk vekiller arasında yoğun tartışmalar geçer, ancak Alişêr Dersim’e sığınmış olduğu için gıyabında yargılanır ve cezalandırılamaz.
Öte yandan, Koçgiri’ye ilişkin bugüne kadar bilmediğimiz bir diplomatik girişime de, tanınmış Kürt araştırmacılardan İsmail Hakkı Şaweys değinmektedir. Buna göre, Dersim/ Koçgiri Kürtleri’nin güçlü göründüğü bir dönemde, 10 Mart 1921’de Mustafa Kemal, Sivas Valisi aracılığıyla taleplerin bildirilmesini ve korunan Ermeniler’in teslim edilmesini ister. Onlar da, telgrafla şu şekilde cevap verirler:
‘Türk askeri Kürde düşman gözüyle bakmamalı’
“Temiz bir kalple görüş ve düşüncelerimizi aşağıda geçtiği şekilde size sunuyoruz:
1- Savaş ve kan dökmek Kürt ve Türk’ün çıkarına değildir;
2- Mustafa Kemal Paşa, Sivas ve Erzurum Kongrelerinin kararı üzerine Kürdistan’ın sınırlarının büyük ölçüde ayrılması gerekiyor;
3- Hükümetin kararıyla Kürdistan idari, ekonomik ve bilgi açılarından bağımsız olmalı ve Türkiye ile aynı olacak şekilde bakılmalı;
4- Osmanlı’nın eski siyaseti Kürdistan için canlandırılmamalı. Kürdün hakları tanınmalı. Türk nasılsa Kürde de o şekilde bakılmalı ve devlet işlerine katılmalı;
5- Koçgiri Kürtleri’nin isteklerine karşı güç kullanmanın sonucu kötü olur. Değil sadece Koçgiri, ağır vergi yükü altında hepimizin hayatı zehir oldu. Biz bütün Kürtler, okulsuz, hastanesiz ve doktorsuzuz. Dünya Savaşı evimizi viran etti. Bundan dolayı Kürdistan’ın yeniden yapılanmaya ihtiyacı var;
6- Bütün mahkumlar bırakılmalı. Türk askeri Kürde düşman gözüyle bakmamalı. Biz zorunlu ve meşru olmadığı sürece kan dökmeyiz;
7- Yanımızdaki Ermeniler’in hepsi çocuk, kadın ve yaşlılardır. Silahsızlar, bize sığındılar ve de masumlar. Bundan dolayı onları teslim etmeyiz.” (Bkz. Sabah Galib: 1919- 1923 Yılları Arasında Mustafa Kemal Atatürk’ün Kürt Meselesi Karşısındaki Tutumu ve 1922 Tarihli Kürt Otonomisi Kanununun Metni, Birnebûn, Sayı:39/ 2008).
Bu diplomatik girişimler devam ederken Ankara Hükümeti, bir oldu-bitti yaratıp Merkez Ordusu Komutanı Sakallı Nurettin Paşa öncülüğünde Koçgiri’de büyük bir katliam gerçekleştirirken, bu arada 1921 Anayasası’na da “vilayetler esasına uygun bir muhtariyet” ilkesini koyar. Ertesi yıl da buna uygun olarak Meclis gizli görüşmesinde Kürdistan’a “muhtariyet” verilmesine ilişkin bir karar alır ve bir genelge yayımlar.
Kemalist yönetimin gizli görüşmeleri
Bunlar olup-biterken yine Kemalist yönetimin Fransa ve İngiltere ile de gizli görüşmeler yaptığını haber alan Kürt aydınları, kimi bölgelere gönderilen genelgelerin bir oyalamadan ileri gitmeyeceğini ve hükümsüz kalacağını görerek bir arayışa girerler. Tam da bu tarihlerde, Kürtdağı Kürtleri, Ankara’ya gelerek Meclis’e bir muhtıra- mektup verirler. Dönemin Başbakanı İsmet Paşa ise, uyarı amaçlı bu muhtıra- mektubu Lozan görüşmeleri sırasında, “Kürtler’in ayrılmak istemedikleri”nin kanıtı olarak sunar.
Kürt demokratik örgütlenmesi, bu gelişmelerden sonra yasaklanmış ve “Kürdistan Azadi Cemiyeti” adıyla illegaliteye kaymıştır. Miralay Cibranlı Halit Bey başkanlığında kurulan örgütün bugün elimizde birçok aktif yöneticisinin ismi bulunmaktadır. Örgütün en aktif şubeleri İstanbul, Erzurum ve Diyarbekir şubeleridir. Ankara Hükümeti’nin Fransız ve İngilizler’le gizli anlaşmalarından sonra, Kürtler yönünü Sovyetler Birliği’ne çevirirler. Nitekim, Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey, 1923’te İstanbul’da Sovyet temsilcileriyle görüşür, 1924’te de Komiteya Merkeziya Kurdistan’ın programını Sovyet yetkililere sunar.
Cibranlı Halit Bey’in öncülüğünü yaptığı Erzurum Komitesi de 10 maddelik kararlar alarak, bunu taraflara bildirir. Ancak, Sovyetler Birliği, Ankara Hükümeti’ni Fransa ve İngiltere’ye, daha doğrusu bir bütün olarak Batı’ya kaptırmak istemediği için geri durmayı tercih eder. (Bkz. Osman Aytar: Sovyet Arşivini İnceleyen Fevzi Namlı İle Röportaj/ SSCB, Şeyh Said’e Neden Yardım Etmedi, Nuroj gaz. Sayı:31/1997).
İngiliz arşivlerinde çalışan İhsan Şerif Kaymaz ise, 1 Ağustos 1924 tarihinde Diyarbakır’da bir “Türk- Kürt Kongresi” yapıldığını bildiriyor. Buna göre, Ankara yönetiminden 6 istekte bulunulur. Türk tarafı, ilke olarak bu talepleri kabul eder ancak bundan somut bir sonuç alınamaz. (Bkz. Ayşe Hür: Kürtlere Özerklik Sözü Verildi Mi?, Taraf gaz. 19 Aralık 2010)
Hamdi Bey’in ihbar mektubu
Ordu Müfettişliğince, İçişleri Bakanlığı’na yazılan 18.2.1925 tarih ve 148 sayılı bir şifrede ise; Kürt millicilerinin bir “Federasyon” planından söz ediliyor. Bu şifrede; Diyarbekir’de Kürtçülük veya muhalefetle tanınmış kimselerin, “Kürdistan’a istiklal merkezi temin ve Türk hakimiyetinde bulunmak ve aynı zamanda hükümet ve Reisicumhuru da tanıyarak Federasyon tarzında yönetim ile herhangi bir yabancı saldırı karşısında memleketi ortaklaşa dışarıya karşı savunmak ve ulusal gelişmelerini sağlamak” amacında oldukları bildiriliyor. (Bkz. M. Bayrak: Kürtler ve Ulusal- Demokratik Mücadeleleri, Özge Yay. Ank. 1993, s. 260- 261).
Burada, herhangi bir Türk- Kürt Kongresi’nden değil, Kürt millicilerinden ve muhalif kesimlerden söz ediliyor. Dolayısıyla, üsttekiyle aynı olgunun kastedilip edilmediğini tam olarak bilemiyoruz. Burada, üzerinde durulmaya değer bir başka belge ise, Genç eski Mebusu Hamdi Bey tarafından verilen 28.5.1924 tarihli ihbar mektubudur. Sözkonusu mektupta; geçmişten beri Kürt ulusal hareketinin içinde bulunan “Bitlis mebus-u sabıkı Yusuf Ziya, Erzurum mebus-u sabıkı Süleyman Necati, Dersim mebus-u sabıkı Hasan Hayri ile Erzurum’da bulunan Emekli Miralay Kürt Halit Bey ve Muşlu Hacı Musa Bey ile Şeyh Şerif Efendi’nin gizli faaliyetler içinde bulundukları“ bildiriliyor ki, bu, Dersim Mebusu Hasan Hayri Bey’in de en azından 1924’ten itibaren ihbar edildiğini ve bu gerekçeyle diğerleriyle birlikte idam edildiğini gösteriyor. (Bkz. Age, s. 218).
Musul-Kerkük sorunu ve Kürtler
Bir başka önemli diplomatik faaliyet de, Lozan’da kesin çözüme kavuşturulamamış olan Güney Kürdistan’la ilgilidir. İngilizler, bir yandan Ankara ile gizli görüşmeler yapılırken, bir yandan da Lozan’da Türk tezlerini boşa çıkarmak için Kürt temsilcilerle ilişki içindedirler. İlk aşamada, güneyde Kürt özerkliği görüşmeleri verilirken, Türk istihbaratının tahrikleri sonucu Şeyh Mahmud Berzenci öncülüğündeki Kürtler isyana teşvik edilirler. İsyanın, hava saldırısıyla bastırılmasından sonra Ankara Hükümeti, yeni bir Kürt oluşumuna fırsat vermemek için azami çaba harcar.
Mustafa Kemal, gazetecilere yaptığı açıklamada; sınırın Misak-ı Milli’ye uygun olarak Güney Kürdistan’ı da içine alacak çekilde belirlenmesini iki ana nedenle istediklerini bildirmektedir: Birincisi, orada sınırsız servet oluşturan petrol kaynakları vardır; ikincisi, İngilizler orada bir Kürt hükümeti kurmak istiyorlar, bu kurulduğu takdirde etkisi Türkiye içindeki Kürtler’e de yansıyacaktır.
Ankara’daki Meclis görüşmelerinde de, özellikle Kürt milletvekilleri arasında Kürdistan’ın bölünmesini engelleyecek yoğun bir çaba gösterildiğini görüyoruz. Nitekim, konuşması 1923’te Meclis’te ayakta alkışlanan Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey, bir ileri görüşlülükle, Musul ve Kerkük’ün milli sınırlar içine alınmamasının, ilerde büyük sorunlara yolaçacağını vurguluyor ve şöyle diyordu:
“…Musul’u ertelemek ve Musul’suz barış yapmak, barışın hemen ertesi günü Şarki Anadolu’da (Kürdistan’da) mühim bir cephe hazırlamak demektir…Türk- Kürt işbirliği yaparak yaşamazlarsa ikisi için akibet yoktur. Bugünkü vaziyet böyle geliyor. Arkadaşlar, toplumsal durumumuz bunu gösteriyor. Dolayısıyla herhangisi, henhangisine ihanet ederlerse ikisi için de akibet yoktur…
Ben Musul’u istemiyorum, Musul’u atıyorum. Musul’u kime verirlerse versinler. Süleymaniye’yi, Kerkük’ü almakla Türk’ün, Kürd’ün birliği onunla temin edilir.” (Dr. Osman Sönmez: Misak-ı Milli ve Musul- Kerkük, Kerkük dergisi, Nisan/ Temmuz- 1994)
1925 Kürt İsyanı’nın gerekçeleri
Kürtler’in bu yoğun çabasına rağmen, Lozan’da bu konuda kesin bir karar alınamamış ve sorun Musul Komisyonu’na havale edilmiştir. İşte, tam bu aşamada İngilizler’in de boş durmayıp Kürt tarafını yanına almak için yoğun bir çaba içerisine girdiği görülüyor. Nitekim, yine Sovyet belgelerinden yararlanan Kürt araştırmacı Dr. A. Hawrami, “Sovyetler Birliği ve Piranlı Şex Said Devrimi” konulu doktora çalışmasında; İngilizler’in 1924 yılı içinde Musul ve Bağdat’ta birçok Komite kurduklarını, bunlardan birinin de Kürd Subaylar Cemiyeti olduğunu bildiriyor. Bağdat’ta Binbaşı Salih Zeki başkanlığında, Türkiye ordusundan emekli Binbaşı Emin Zeki’nin, İngiliz yönetimindeki bazı subaylarla birlikte bu Cemiyeti kurduklarını ve örgütün, kurulduktan hemen sonra Milletler Cemiyeti’nden “Bağımsız ve Birleşik Kürdistan” kurma talebinde bulunduklarını haber veriyor. (Bkz. Aris Arda: Belgelerle Şex Said Hareketi, Bolşevikler ve Kemalistler’in Suç Ortaklığı, Newroz.com sitesi).
Burada adı geçen Emin Zeki’nin, Harbiye’den M. Kemal ve İsmet Paşa’nın arkadaşı olan, Irak’ta kurulan ilk hükümette Savunma Bakanlığı görevi yapan, bizim de “Meşahir-i Kurd u Kurdistan” adlı biyografik eserini ilk kez Türkçede yayımladığımız ünlü Kürt tarihçisi Mehmed Emin Zeki Bey olduğunu tahmin ediyoruz.
1924 Yılına ilişkin önemli bir diplomatik belge de, Kürd Özgürlük Komitesi’nin (Ciwata Azadiya Kurd), Türkiye’deki gelişmelerden duydukları rahatsızlığa dair İngiliz yetkililere verdikleri bir rapordur. 1925 Kürt İsyanı’nın gerekçelerini içeren bu Rapor, son derece önemlidir. 11 Maddelik Rapor şöyledir:
“1- Yeni azınlıklar yasası şüphe yaratmıştır. Türkler’in Kürtler’i Batı’ya sürmeyi ve yerlerine Türkler’i yerleştirmeyi planladığından korkulmaktadır.
2- Türkler’le Kürtler’i birbirine yaklaştıran son kurum, halifelik, kaldırılmıştır.
3- Okullarda ve mahkemelerde Kürtçe konuşulması kısıtlanmıştır. Kürtçe eğitim yasaklanmış ve bu da Kürtler’in eğitimsiz kalmaları sonucunu doğurmaktadır.
4- (Kürdistan) kelimesi, (daha önce coğrafik bir terim olarak kullanılıyordu) coğrafya ders kitaplarından çıkarılmıştır.
5- Kürdistan’daki bütün üst düzey yöneticiler Türktür. Yalnızca alt düzeylerdeki görevlere, dikkatle seçilmiş Kürtler atanmaktadır.
6- Vergiler gene verilmekte fakat bunlarla kıyaslanabilir yararlar Hükumetten sağlanamamaktadır.
7- Hükumet, 1923’teki T.B.M.M. seçimlerine, Doğu illerinde müdahale etmiştir.
8- Hükumet, sürekli olarak aşiretleri birbirine karşı kışkırtmaktadır.
9- Türk askerler, sık sık Kürt köylerini basıp hayvanları götürüyorlar; ürünlerin karşılığı hiç, bazen de yetersiz ödeniyor.
10- Ordu’da Kürtler’in rütbeleri düşüktür ve geri hizmetlerde görevlendirilmektedir.
11- Türk hükumeti, Alman sermayesini kullanarak, Kürtler’in maden zenginliklerini sömürüyorlar.” (Bkz. Prof. Dr. Martin van Bruinessen: Ağa, Şeyh ve Devlet/ Kürdistan’ın Sosyal ve Politik Örgütlenmesi, Özge yay. Ank. 1992, s. 454-455).
Dersim Katliamı ve diplomatik girişimler
Bu tarihten sonra, gerek Ağrı- Zilan İsyanı, gerekse Cumhuriyet’in 10. yılı dolayısıyla da çeşitli diplomatik girişimlere tanık oluyoruz. Ancak, bu aşamada muhalif hareketler “kan ve barut siyaseti”yle bastırıldıktan sonra tüm ilgi Dersim üzerinde yoğunlaşmıştır.
Resmi kalemşör Naşid Hakkı (Uluğ)’un “Derebeyi ve Dersim” kitabı, adeta sonraki gelişmelerin bir habercisi gibidir. Nitekim, 1934’te bir Mecburi İskan Kanunu, 1935’te Tunceli Kanunu çıkarılmış ve Dersim’in tasfiyesi süreci başlatılmıştır. “Temdin” yani “uygarlaştırma” adına çıkarılan bu kanun çerçevesinde sayım yapılmış, silahlar toplanmış, çok sayıda hükümet binası ve askeri sevkiyat için yollar yapılmış ve 1937 yılında düğmeye basılmıştır.
Gerekli askeri tedbirler alındıktan ve donanımlar yapıldıktan sonra, Atatürk’ün manevi kızı Sabiha Gökçen’in de içinde bulunduğu, Diyarbakır kalkışlı bir uçak filosu tarafından Dersim bombalanmaya başlanmıştır. Öncelikle, başta Dersim’in efsanevi lideri Seyid Rıza olmak üzere, özellikle lider kesimi hedef alınmıştır.
Sabiha Gökçen, anılarında ve sonradan kendisiyle yapılan konuşmalarda; “Hedefin doğrudan Dersim olduğunu” vurguladığı gibi, hareket halindeki her şeyin kendisi için hedef teşkil ettiğini belirtiyor. (Bkz. 50. Yılında Dersim İsyanı, Nokta Dergisi, Sayı:25/ 1987).
‘Emir, Dersim ahalisini külliyen imha emriydi’
Dönemin Başbakanı İsmet İnönü de, katliam başladıktan sonra Meclis’teki gizli oturumda yaptığı konuşmada; “Dersim’de imha planı yani yok etme proğramı uyguladıklarını” açık bir ifadeyle söylüyordu.(Bkz. Vakit gaz. 27.8.2010)
Said-i Kurdi’nin talebelerinden Emekli Albay Hulusi Yahyagil, harekata bizzat katılan subaylardan biriydi. O, kendilerine verilen emrin tek kelime ile “imha” yani yoketme olduğunu belirtiyordu: “Bize verilen emir, Dersim ahalisini külliyen (tümüyle) imha emriydi. Canlı bir tek insan bırakılmayacak, genç, ihtiyar, suçlu suçsuz, kadın erkek, ne varsa hepsi imha edilecekti. Buna bitkiler ve hayvanlar dahildi; hayvan bitkiyi yer, insan da hayvanı yer şeklinde idi. O tarz muamele ve emir nasıl bir uygulama şekli idi bilemiyorum.” (R. Peşeng: Said-i Kurdi ve Şeyh Said, Esmer der. Sayı:37/ 2008).
Said-i Kurdi de, Dersim soykırımı üstüne yaptığı değerlendirmede; “Beşer bu zulme isim bulamamıştır...” diyerek, durumu özetliyordu.
Vet. Dr. M. Nuri Dersimi ve Nokta’nın sansürü
İşte, 1937 Baharında başlayan katliamın en yoğun olduğu bir aşamada, bir bakıma bomba sesleri altında Vet. Dr. M. Nuri Dersimi, “Dersim Generali Seyid Rıza” imzasıyla, başta merkezi Cenevre’de bulunan Milletler Cemiyeti olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Fransa Dışışleri Bakanlıkları nezdinde girişimde bulunarak, bu “imha” hareketinin engellenmesi için yardım istiyordu.
Tüm bu gelişmeleri birinci elden anlatan başlıca kaynaklar, Nuri Dersimi’nin 1952’de Halep’te yayımlanan “Kürdistan Tarihinde Dersim” adlı ilk eseri ile ilk basımı İsveç’te, 1992’de Türkiye’deki ilk yayını da bizim tarafımızdan yapılan “Hatırat”ıdır. Bugün bu eserler olmasa, Dersim soykırımı büyük ölçüde karanlıkta kalacaktı.
Nokta Dergisi’nin, katliamın 50. yılı dolayısıyla yayımladığı Dersim özel sayısı kuşkusuz bu açıdan önemliydi. Derginin yayın yönetmeni Adil Özkol’un da, çoğu tanıdığım olan dosyayı hazırlayanların da iyi niyetinden kuşkum yok. Ancak, yine de İngiliz arşivlerinde bulunup yayımlanan belgede sansüre gidildiğine tanık oluyoruz.
Sözgelimi, Seyid Rıza adına Nuri Dersimi tarafından Fransızca olarak kaleme alınan 30 Temmuz 1937 tarihli mektubun iki yerinde sansür uygulandığını görüyoruz. Zaten, herhalde sakıncalı buldukları için kendilerince sansürlenen bölümleri (...) şeklinde geçmişler. Aslıyla karşılaştırdığımızda, sansürlenen bölümlerin en canalıcı yerler olduğunu görüyor ve salt bu iki hususa burada yer vermekle yetiniyoruz:
“1- ...Türk uçakları kasabaları bombalıyor ve yakıp- yıkıyor; savunmasız kadınları ve çocukları öldürüyor. Türk Hükümeti, başarısızlığının acısını bütün Kürdistan’da yaşayanları yok ederek çıkarıyor.
2-... Kendi topraklarında özgürce dillerini, orijinlerini, gelenek ve göreneklerini, kültür ve uygarlıklarını barış içinde yaşayan 3 milyon Kürt; benim aracılığımla Ekselanslarına sesleniyor ve Kürt halkına uygulanan bu vahşice haksızlığa son verilmesi amacıyla Örgütünüzün/ Hükümetinizin yüksek manevi etkisinden Kürt halkını yararlandırmanızı sizden istirham ediyor.”
Bilindiği gibi Nuri Dersimi, 13 Eylül 1937’de Suriye’ye geçtikten sonra, beraberinde götürdüğü birçok Dersimli aşiret reisinin mühürleriyle yine aynı makamlara, bu defa daha kapsamlı bir mektupla başvurur. Tıpkıbasımını, Türkçe yayın olarak ilk kez “Dersim- Koçgiri” adlı çalışmamızda yayımladığımız bu 5 sayfalık mektubun; Fransızca metni ile Türkçe metni aynı zamanda Dersimi’nin ilk eserinde ve bizim yayımladığmız “Hatırat”ın eklerinde yayımlandığı için, burada tekrarlamaya gerek görmüyor ve aynı zamanda saz (tembur) çalan ve şiir yazan bir kişi olarak Nuri Dersimi’nin “hasret” temalı bir ağıtlama-şiiriyle sözlerimizi bağlamak istiyoruz:
Esir Milletleri Kurtaracak Zihniyet
Nihayi bir derde düştüm
Şifaya erer mi bilmem?
Ayrıldım yüksek ma’mureden
Matlubuma erer miyim bilmem?
Her gün güneş orda doğar
Kızıl nuruyla bizi yoklar
Dosttan dosta selam yollar
Mukabele etsem, varır mı bilmem?
Ceddimin pınarı orada çağlar
Elim yetmedi gözlerim ağlar
Gazeller döküldü bozuldu bağlar
Fidan diksem uzar mı bilmem?
O idi kardeşimin ta kendisi
Kimin vardı ki buna şüphesi
Kapıya yapışan kan lekesi
Gelip de birgün bilinir mi bilmem?
Dersimi, metin ol sen de
Buna çare yine sende
Zaman fırsat olduğu yerde
O zaman gelir mi bilmem?
(Kaynak: Mehmet Elbistan)
MEHMET BAYRAK
1918- 1921 yılları arasında, Kürdistan Teali Cemiyeti gibi dönemin en etkin demokratik Kürt örgütlerinde yer alan Vet. Dr. Mehmet Nuri Dersimi, Koçgiri Konfederasyonu’nun liderlerinden Alişan Bey, kardeşi Haydar Bey ve şair Alişêr Efendi gibi aydınların önderliğinde Koçgiri halk hareketinin gerçekleştirilmesi aşamasında, Cemiyet Merkezi’nin çalışmaları doğrultusunda birtakım diplomatik girişimlerde bulunulur.
Kürt delegasyonu adına Paris Barış Konferansı’na katılan Şerif Paşa, sonradan kimi Cemiyet üyelerinin tepkisiyle görüşmelerden çekilse bile, Sevr Barış Antlaşması’nın 62.-64. maddeleri uyarınca “özerk bir Kürt yönetimi”nin kurulması kararlaştırılmış olduğu için, hem Ankara’da açılan Meclis’in bu karara uyup uymayacağı soruluyor hem de daha güçlü ifadelerle, iktidardaki Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile Kürdistan Teali Cemiyeti arasında varılan anlaşma geregince “Kürdistan’da kurulacak özerk yönetim” kararına M. Kemal Hükümeti’nin de uyap uymayacağı soruluyordu. 5 Maddelik Muhtıra- Mektub’un içeriği şöyleydi:
“1- Kürdistan özerk yönetimine olur veren İstanbul Saltanat Hükümeti’nin bu konudaki kararını Mustafa Kemal Hükümeti’nin de resmen kabul edip etmeyeceğinin açıklanması,
2- Kürdistan özerk yönetimi hakkında M. Kemal Hükümeti’nin görüş noktasının ne olduğu konusunda Dersimliler’e acele cevap verilmesi,
3- Elazığ, Malatya, Sivas ve Erzincan bölge hapishanelerindeki Kürt tutukluların derhal serbest bırakılması,
4- Kürt çoğunluğu bulunan bölgelerde Türk hükümeti yöneticilerinin çekilmesi,
5- Koçgiri bölgesine gönderildiği haber alınan askeri birliklerin derhal geri alınması (15 Kasım 1920)”.
Mustafa Kemal, Ermeniler’in teslim edilmesini ister
Bu diplomatik girişimin asıl öncüleri Nuri Dersimi ile Alişêr Efendi idi. Nitekim, bu girişimden sonra Nuri Dersimi tutuklanarak, Divriği Hapishanesi’ne atılmış; Alişêr hakkında da Meclis gizli toplantılarında yoğun tartışmalar yaşanmıştır. Sözgelimi, 11 Nisan 1921 tarihinde Meclis’te yapılan gizli görüşmede okunan Adliye Encümeni mazbatasında; bazı üyelerin “Vatana ihanet suçundan dolayı Alişêr Efendi ile arkadaşlarının Hiyanet-i Vataniye Kanunu’nun 2. maddesine göre idamla cezalandırılmalarını“ istedikleri; üç üyenin ise “on sene süreyle kürek cezasına çarptırılmasını“ istedikleri bildirilmektedir. Gizli görüşmelerde, Alişêr Efendi ile arkadaşlarının “Kürdistan namıyla bir hükümet teşkil etmek istedikleri” açıkça vurgulanmaktadır. (Bkz. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Cilt-10, 25.4.1337/ 1921).
Meclis’te, başta Dersim Mebusu Hasan Hayri Bey ile Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey olmak üzere Kürt milletvekilleriyle kimi Türk vekiller arasında yoğun tartışmalar geçer, ancak Alişêr Dersim’e sığınmış olduğu için gıyabında yargılanır ve cezalandırılamaz.
Öte yandan, Koçgiri’ye ilişkin bugüne kadar bilmediğimiz bir diplomatik girişime de, tanınmış Kürt araştırmacılardan İsmail Hakkı Şaweys değinmektedir. Buna göre, Dersim/ Koçgiri Kürtleri’nin güçlü göründüğü bir dönemde, 10 Mart 1921’de Mustafa Kemal, Sivas Valisi aracılığıyla taleplerin bildirilmesini ve korunan Ermeniler’in teslim edilmesini ister. Onlar da, telgrafla şu şekilde cevap verirler:
‘Türk askeri Kürde düşman gözüyle bakmamalı’
“Temiz bir kalple görüş ve düşüncelerimizi aşağıda geçtiği şekilde size sunuyoruz:
1- Savaş ve kan dökmek Kürt ve Türk’ün çıkarına değildir;
2- Mustafa Kemal Paşa, Sivas ve Erzurum Kongrelerinin kararı üzerine Kürdistan’ın sınırlarının büyük ölçüde ayrılması gerekiyor;
3- Hükümetin kararıyla Kürdistan idari, ekonomik ve bilgi açılarından bağımsız olmalı ve Türkiye ile aynı olacak şekilde bakılmalı;
4- Osmanlı’nın eski siyaseti Kürdistan için canlandırılmamalı. Kürdün hakları tanınmalı. Türk nasılsa Kürde de o şekilde bakılmalı ve devlet işlerine katılmalı;
5- Koçgiri Kürtleri’nin isteklerine karşı güç kullanmanın sonucu kötü olur. Değil sadece Koçgiri, ağır vergi yükü altında hepimizin hayatı zehir oldu. Biz bütün Kürtler, okulsuz, hastanesiz ve doktorsuzuz. Dünya Savaşı evimizi viran etti. Bundan dolayı Kürdistan’ın yeniden yapılanmaya ihtiyacı var;
6- Bütün mahkumlar bırakılmalı. Türk askeri Kürde düşman gözüyle bakmamalı. Biz zorunlu ve meşru olmadığı sürece kan dökmeyiz;
7- Yanımızdaki Ermeniler’in hepsi çocuk, kadın ve yaşlılardır. Silahsızlar, bize sığındılar ve de masumlar. Bundan dolayı onları teslim etmeyiz.” (Bkz. Sabah Galib: 1919- 1923 Yılları Arasında Mustafa Kemal Atatürk’ün Kürt Meselesi Karşısındaki Tutumu ve 1922 Tarihli Kürt Otonomisi Kanununun Metni, Birnebûn, Sayı:39/ 2008).
Bu diplomatik girişimler devam ederken Ankara Hükümeti, bir oldu-bitti yaratıp Merkez Ordusu Komutanı Sakallı Nurettin Paşa öncülüğünde Koçgiri’de büyük bir katliam gerçekleştirirken, bu arada 1921 Anayasası’na da “vilayetler esasına uygun bir muhtariyet” ilkesini koyar. Ertesi yıl da buna uygun olarak Meclis gizli görüşmesinde Kürdistan’a “muhtariyet” verilmesine ilişkin bir karar alır ve bir genelge yayımlar.
Kemalist yönetimin gizli görüşmeleri
Bunlar olup-biterken yine Kemalist yönetimin Fransa ve İngiltere ile de gizli görüşmeler yaptığını haber alan Kürt aydınları, kimi bölgelere gönderilen genelgelerin bir oyalamadan ileri gitmeyeceğini ve hükümsüz kalacağını görerek bir arayışa girerler. Tam da bu tarihlerde, Kürtdağı Kürtleri, Ankara’ya gelerek Meclis’e bir muhtıra- mektup verirler. Dönemin Başbakanı İsmet Paşa ise, uyarı amaçlı bu muhtıra- mektubu Lozan görüşmeleri sırasında, “Kürtler’in ayrılmak istemedikleri”nin kanıtı olarak sunar.
Kürt demokratik örgütlenmesi, bu gelişmelerden sonra yasaklanmış ve “Kürdistan Azadi Cemiyeti” adıyla illegaliteye kaymıştır. Miralay Cibranlı Halit Bey başkanlığında kurulan örgütün bugün elimizde birçok aktif yöneticisinin ismi bulunmaktadır. Örgütün en aktif şubeleri İstanbul, Erzurum ve Diyarbekir şubeleridir. Ankara Hükümeti’nin Fransız ve İngilizler’le gizli anlaşmalarından sonra, Kürtler yönünü Sovyetler Birliği’ne çevirirler. Nitekim, Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey, 1923’te İstanbul’da Sovyet temsilcileriyle görüşür, 1924’te de Komiteya Merkeziya Kurdistan’ın programını Sovyet yetkililere sunar.
Cibranlı Halit Bey’in öncülüğünü yaptığı Erzurum Komitesi de 10 maddelik kararlar alarak, bunu taraflara bildirir. Ancak, Sovyetler Birliği, Ankara Hükümeti’ni Fransa ve İngiltere’ye, daha doğrusu bir bütün olarak Batı’ya kaptırmak istemediği için geri durmayı tercih eder. (Bkz. Osman Aytar: Sovyet Arşivini İnceleyen Fevzi Namlı İle Röportaj/ SSCB, Şeyh Said’e Neden Yardım Etmedi, Nuroj gaz. Sayı:31/1997).
İngiliz arşivlerinde çalışan İhsan Şerif Kaymaz ise, 1 Ağustos 1924 tarihinde Diyarbakır’da bir “Türk- Kürt Kongresi” yapıldığını bildiriyor. Buna göre, Ankara yönetiminden 6 istekte bulunulur. Türk tarafı, ilke olarak bu talepleri kabul eder ancak bundan somut bir sonuç alınamaz. (Bkz. Ayşe Hür: Kürtlere Özerklik Sözü Verildi Mi?, Taraf gaz. 19 Aralık 2010)
Hamdi Bey’in ihbar mektubu
Ordu Müfettişliğince, İçişleri Bakanlığı’na yazılan 18.2.1925 tarih ve 148 sayılı bir şifrede ise; Kürt millicilerinin bir “Federasyon” planından söz ediliyor. Bu şifrede; Diyarbekir’de Kürtçülük veya muhalefetle tanınmış kimselerin, “Kürdistan’a istiklal merkezi temin ve Türk hakimiyetinde bulunmak ve aynı zamanda hükümet ve Reisicumhuru da tanıyarak Federasyon tarzında yönetim ile herhangi bir yabancı saldırı karşısında memleketi ortaklaşa dışarıya karşı savunmak ve ulusal gelişmelerini sağlamak” amacında oldukları bildiriliyor. (Bkz. M. Bayrak: Kürtler ve Ulusal- Demokratik Mücadeleleri, Özge Yay. Ank. 1993, s. 260- 261).
Burada, herhangi bir Türk- Kürt Kongresi’nden değil, Kürt millicilerinden ve muhalif kesimlerden söz ediliyor. Dolayısıyla, üsttekiyle aynı olgunun kastedilip edilmediğini tam olarak bilemiyoruz. Burada, üzerinde durulmaya değer bir başka belge ise, Genç eski Mebusu Hamdi Bey tarafından verilen 28.5.1924 tarihli ihbar mektubudur. Sözkonusu mektupta; geçmişten beri Kürt ulusal hareketinin içinde bulunan “Bitlis mebus-u sabıkı Yusuf Ziya, Erzurum mebus-u sabıkı Süleyman Necati, Dersim mebus-u sabıkı Hasan Hayri ile Erzurum’da bulunan Emekli Miralay Kürt Halit Bey ve Muşlu Hacı Musa Bey ile Şeyh Şerif Efendi’nin gizli faaliyetler içinde bulundukları“ bildiriliyor ki, bu, Dersim Mebusu Hasan Hayri Bey’in de en azından 1924’ten itibaren ihbar edildiğini ve bu gerekçeyle diğerleriyle birlikte idam edildiğini gösteriyor. (Bkz. Age, s. 218).
Musul-Kerkük sorunu ve Kürtler
Bir başka önemli diplomatik faaliyet de, Lozan’da kesin çözüme kavuşturulamamış olan Güney Kürdistan’la ilgilidir. İngilizler, bir yandan Ankara ile gizli görüşmeler yapılırken, bir yandan da Lozan’da Türk tezlerini boşa çıkarmak için Kürt temsilcilerle ilişki içindedirler. İlk aşamada, güneyde Kürt özerkliği görüşmeleri verilirken, Türk istihbaratının tahrikleri sonucu Şeyh Mahmud Berzenci öncülüğündeki Kürtler isyana teşvik edilirler. İsyanın, hava saldırısıyla bastırılmasından sonra Ankara Hükümeti, yeni bir Kürt oluşumuna fırsat vermemek için azami çaba harcar.
Mustafa Kemal, gazetecilere yaptığı açıklamada; sınırın Misak-ı Milli’ye uygun olarak Güney Kürdistan’ı da içine alacak çekilde belirlenmesini iki ana nedenle istediklerini bildirmektedir: Birincisi, orada sınırsız servet oluşturan petrol kaynakları vardır; ikincisi, İngilizler orada bir Kürt hükümeti kurmak istiyorlar, bu kurulduğu takdirde etkisi Türkiye içindeki Kürtler’e de yansıyacaktır.
Ankara’daki Meclis görüşmelerinde de, özellikle Kürt milletvekilleri arasında Kürdistan’ın bölünmesini engelleyecek yoğun bir çaba gösterildiğini görüyoruz. Nitekim, konuşması 1923’te Meclis’te ayakta alkışlanan Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey, bir ileri görüşlülükle, Musul ve Kerkük’ün milli sınırlar içine alınmamasının, ilerde büyük sorunlara yolaçacağını vurguluyor ve şöyle diyordu:
“…Musul’u ertelemek ve Musul’suz barış yapmak, barışın hemen ertesi günü Şarki Anadolu’da (Kürdistan’da) mühim bir cephe hazırlamak demektir…Türk- Kürt işbirliği yaparak yaşamazlarsa ikisi için akibet yoktur. Bugünkü vaziyet böyle geliyor. Arkadaşlar, toplumsal durumumuz bunu gösteriyor. Dolayısıyla herhangisi, henhangisine ihanet ederlerse ikisi için de akibet yoktur…
Ben Musul’u istemiyorum, Musul’u atıyorum. Musul’u kime verirlerse versinler. Süleymaniye’yi, Kerkük’ü almakla Türk’ün, Kürd’ün birliği onunla temin edilir.” (Dr. Osman Sönmez: Misak-ı Milli ve Musul- Kerkük, Kerkük dergisi, Nisan/ Temmuz- 1994)
1925 Kürt İsyanı’nın gerekçeleri
Kürtler’in bu yoğun çabasına rağmen, Lozan’da bu konuda kesin bir karar alınamamış ve sorun Musul Komisyonu’na havale edilmiştir. İşte, tam bu aşamada İngilizler’in de boş durmayıp Kürt tarafını yanına almak için yoğun bir çaba içerisine girdiği görülüyor. Nitekim, yine Sovyet belgelerinden yararlanan Kürt araştırmacı Dr. A. Hawrami, “Sovyetler Birliği ve Piranlı Şex Said Devrimi” konulu doktora çalışmasında; İngilizler’in 1924 yılı içinde Musul ve Bağdat’ta birçok Komite kurduklarını, bunlardan birinin de Kürd Subaylar Cemiyeti olduğunu bildiriyor. Bağdat’ta Binbaşı Salih Zeki başkanlığında, Türkiye ordusundan emekli Binbaşı Emin Zeki’nin, İngiliz yönetimindeki bazı subaylarla birlikte bu Cemiyeti kurduklarını ve örgütün, kurulduktan hemen sonra Milletler Cemiyeti’nden “Bağımsız ve Birleşik Kürdistan” kurma talebinde bulunduklarını haber veriyor. (Bkz. Aris Arda: Belgelerle Şex Said Hareketi, Bolşevikler ve Kemalistler’in Suç Ortaklığı, Newroz.com sitesi).
Burada adı geçen Emin Zeki’nin, Harbiye’den M. Kemal ve İsmet Paşa’nın arkadaşı olan, Irak’ta kurulan ilk hükümette Savunma Bakanlığı görevi yapan, bizim de “Meşahir-i Kurd u Kurdistan” adlı biyografik eserini ilk kez Türkçede yayımladığımız ünlü Kürt tarihçisi Mehmed Emin Zeki Bey olduğunu tahmin ediyoruz.
1924 Yılına ilişkin önemli bir diplomatik belge de, Kürd Özgürlük Komitesi’nin (Ciwata Azadiya Kurd), Türkiye’deki gelişmelerden duydukları rahatsızlığa dair İngiliz yetkililere verdikleri bir rapordur. 1925 Kürt İsyanı’nın gerekçelerini içeren bu Rapor, son derece önemlidir. 11 Maddelik Rapor şöyledir:
“1- Yeni azınlıklar yasası şüphe yaratmıştır. Türkler’in Kürtler’i Batı’ya sürmeyi ve yerlerine Türkler’i yerleştirmeyi planladığından korkulmaktadır.
2- Türkler’le Kürtler’i birbirine yaklaştıran son kurum, halifelik, kaldırılmıştır.
3- Okullarda ve mahkemelerde Kürtçe konuşulması kısıtlanmıştır. Kürtçe eğitim yasaklanmış ve bu da Kürtler’in eğitimsiz kalmaları sonucunu doğurmaktadır.
4- (Kürdistan) kelimesi, (daha önce coğrafik bir terim olarak kullanılıyordu) coğrafya ders kitaplarından çıkarılmıştır.
5- Kürdistan’daki bütün üst düzey yöneticiler Türktür. Yalnızca alt düzeylerdeki görevlere, dikkatle seçilmiş Kürtler atanmaktadır.
6- Vergiler gene verilmekte fakat bunlarla kıyaslanabilir yararlar Hükumetten sağlanamamaktadır.
7- Hükumet, 1923’teki T.B.M.M. seçimlerine, Doğu illerinde müdahale etmiştir.
8- Hükumet, sürekli olarak aşiretleri birbirine karşı kışkırtmaktadır.
9- Türk askerler, sık sık Kürt köylerini basıp hayvanları götürüyorlar; ürünlerin karşılığı hiç, bazen de yetersiz ödeniyor.
10- Ordu’da Kürtler’in rütbeleri düşüktür ve geri hizmetlerde görevlendirilmektedir.
11- Türk hükumeti, Alman sermayesini kullanarak, Kürtler’in maden zenginliklerini sömürüyorlar.” (Bkz. Prof. Dr. Martin van Bruinessen: Ağa, Şeyh ve Devlet/ Kürdistan’ın Sosyal ve Politik Örgütlenmesi, Özge yay. Ank. 1992, s. 454-455).
Dersim Katliamı ve diplomatik girişimler
Bu tarihten sonra, gerek Ağrı- Zilan İsyanı, gerekse Cumhuriyet’in 10. yılı dolayısıyla da çeşitli diplomatik girişimlere tanık oluyoruz. Ancak, bu aşamada muhalif hareketler “kan ve barut siyaseti”yle bastırıldıktan sonra tüm ilgi Dersim üzerinde yoğunlaşmıştır.
Resmi kalemşör Naşid Hakkı (Uluğ)’un “Derebeyi ve Dersim” kitabı, adeta sonraki gelişmelerin bir habercisi gibidir. Nitekim, 1934’te bir Mecburi İskan Kanunu, 1935’te Tunceli Kanunu çıkarılmış ve Dersim’in tasfiyesi süreci başlatılmıştır. “Temdin” yani “uygarlaştırma” adına çıkarılan bu kanun çerçevesinde sayım yapılmış, silahlar toplanmış, çok sayıda hükümet binası ve askeri sevkiyat için yollar yapılmış ve 1937 yılında düğmeye basılmıştır.
Gerekli askeri tedbirler alındıktan ve donanımlar yapıldıktan sonra, Atatürk’ün manevi kızı Sabiha Gökçen’in de içinde bulunduğu, Diyarbakır kalkışlı bir uçak filosu tarafından Dersim bombalanmaya başlanmıştır. Öncelikle, başta Dersim’in efsanevi lideri Seyid Rıza olmak üzere, özellikle lider kesimi hedef alınmıştır.
Sabiha Gökçen, anılarında ve sonradan kendisiyle yapılan konuşmalarda; “Hedefin doğrudan Dersim olduğunu” vurguladığı gibi, hareket halindeki her şeyin kendisi için hedef teşkil ettiğini belirtiyor. (Bkz. 50. Yılında Dersim İsyanı, Nokta Dergisi, Sayı:25/ 1987).
‘Emir, Dersim ahalisini külliyen imha emriydi’
Dönemin Başbakanı İsmet İnönü de, katliam başladıktan sonra Meclis’teki gizli oturumda yaptığı konuşmada; “Dersim’de imha planı yani yok etme proğramı uyguladıklarını” açık bir ifadeyle söylüyordu.(Bkz. Vakit gaz. 27.8.2010)
Said-i Kurdi’nin talebelerinden Emekli Albay Hulusi Yahyagil, harekata bizzat katılan subaylardan biriydi. O, kendilerine verilen emrin tek kelime ile “imha” yani yoketme olduğunu belirtiyordu: “Bize verilen emir, Dersim ahalisini külliyen (tümüyle) imha emriydi. Canlı bir tek insan bırakılmayacak, genç, ihtiyar, suçlu suçsuz, kadın erkek, ne varsa hepsi imha edilecekti. Buna bitkiler ve hayvanlar dahildi; hayvan bitkiyi yer, insan da hayvanı yer şeklinde idi. O tarz muamele ve emir nasıl bir uygulama şekli idi bilemiyorum.” (R. Peşeng: Said-i Kurdi ve Şeyh Said, Esmer der. Sayı:37/ 2008).
Said-i Kurdi de, Dersim soykırımı üstüne yaptığı değerlendirmede; “Beşer bu zulme isim bulamamıştır...” diyerek, durumu özetliyordu.
Vet. Dr. M. Nuri Dersimi ve Nokta’nın sansürü
İşte, 1937 Baharında başlayan katliamın en yoğun olduğu bir aşamada, bir bakıma bomba sesleri altında Vet. Dr. M. Nuri Dersimi, “Dersim Generali Seyid Rıza” imzasıyla, başta merkezi Cenevre’de bulunan Milletler Cemiyeti olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Fransa Dışışleri Bakanlıkları nezdinde girişimde bulunarak, bu “imha” hareketinin engellenmesi için yardım istiyordu.
Tüm bu gelişmeleri birinci elden anlatan başlıca kaynaklar, Nuri Dersimi’nin 1952’de Halep’te yayımlanan “Kürdistan Tarihinde Dersim” adlı ilk eseri ile ilk basımı İsveç’te, 1992’de Türkiye’deki ilk yayını da bizim tarafımızdan yapılan “Hatırat”ıdır. Bugün bu eserler olmasa, Dersim soykırımı büyük ölçüde karanlıkta kalacaktı.
Nokta Dergisi’nin, katliamın 50. yılı dolayısıyla yayımladığı Dersim özel sayısı kuşkusuz bu açıdan önemliydi. Derginin yayın yönetmeni Adil Özkol’un da, çoğu tanıdığım olan dosyayı hazırlayanların da iyi niyetinden kuşkum yok. Ancak, yine de İngiliz arşivlerinde bulunup yayımlanan belgede sansüre gidildiğine tanık oluyoruz.
Sözgelimi, Seyid Rıza adına Nuri Dersimi tarafından Fransızca olarak kaleme alınan 30 Temmuz 1937 tarihli mektubun iki yerinde sansür uygulandığını görüyoruz. Zaten, herhalde sakıncalı buldukları için kendilerince sansürlenen bölümleri (...) şeklinde geçmişler. Aslıyla karşılaştırdığımızda, sansürlenen bölümlerin en canalıcı yerler olduğunu görüyor ve salt bu iki hususa burada yer vermekle yetiniyoruz:
“1- ...Türk uçakları kasabaları bombalıyor ve yakıp- yıkıyor; savunmasız kadınları ve çocukları öldürüyor. Türk Hükümeti, başarısızlığının acısını bütün Kürdistan’da yaşayanları yok ederek çıkarıyor.
2-... Kendi topraklarında özgürce dillerini, orijinlerini, gelenek ve göreneklerini, kültür ve uygarlıklarını barış içinde yaşayan 3 milyon Kürt; benim aracılığımla Ekselanslarına sesleniyor ve Kürt halkına uygulanan bu vahşice haksızlığa son verilmesi amacıyla Örgütünüzün/ Hükümetinizin yüksek manevi etkisinden Kürt halkını yararlandırmanızı sizden istirham ediyor.”
Bilindiği gibi Nuri Dersimi, 13 Eylül 1937’de Suriye’ye geçtikten sonra, beraberinde götürdüğü birçok Dersimli aşiret reisinin mühürleriyle yine aynı makamlara, bu defa daha kapsamlı bir mektupla başvurur. Tıpkıbasımını, Türkçe yayın olarak ilk kez “Dersim- Koçgiri” adlı çalışmamızda yayımladığımız bu 5 sayfalık mektubun; Fransızca metni ile Türkçe metni aynı zamanda Dersimi’nin ilk eserinde ve bizim yayımladığmız “Hatırat”ın eklerinde yayımlandığı için, burada tekrarlamaya gerek görmüyor ve aynı zamanda saz (tembur) çalan ve şiir yazan bir kişi olarak Nuri Dersimi’nin “hasret” temalı bir ağıtlama-şiiriyle sözlerimizi bağlamak istiyoruz:
Esir Milletleri Kurtaracak Zihniyet
Nihayi bir derde düştüm
Şifaya erer mi bilmem?
Ayrıldım yüksek ma’mureden
Matlubuma erer miyim bilmem?
Her gün güneş orda doğar
Kızıl nuruyla bizi yoklar
Dosttan dosta selam yollar
Mukabele etsem, varır mı bilmem?
Ceddimin pınarı orada çağlar
Elim yetmedi gözlerim ağlar
Gazeller döküldü bozuldu bağlar
Fidan diksem uzar mı bilmem?
O idi kardeşimin ta kendisi
Kimin vardı ki buna şüphesi
Kapıya yapışan kan lekesi
Gelip de birgün bilinir mi bilmem?
Dersimi, metin ol sen de
Buna çare yine sende
Zaman fırsat olduğu yerde
O zaman gelir mi bilmem?
(Kaynak: Mehmet Elbistan)
MEHMET BAYRAK
Sunday, March 20, 2011
The legend of Kawa the blacksmith
A long time ago in between the two great rivers Euphrates and Tigris there was a land called Mesopotamia. Above a small town and tucked into the side of the Zagros Mountains, there was an enormous stone castle with tall turrets and dark high walls. The castle was cut out of the mountain rock. The castle gates were made from the wood of the cedar tree and carved into the shapes of winged warriors.
Deep inside the castle lived a cruel Assyrian king called Dehak. His armies terrorised all the people of the land.
All had been well before Dehak's rule in Mesopotamia. Previous kings had been good and kind and had encouraged the people to irrigate the land and keep their fields fertile. They ate food consisting only of bread, herbs, fruit and nuts. It was during the reign of a king called Jemshid that things started to go wrong. He thought himself above the sun gods and began to lose favour with his people. A spirit called Ahriman the Evil, seized the chance to take control. He chose Dehak to take over the throne, who then killed Jemshid and cut him in two. The evil spirit, disguised as a cook, fed Dehak with blood and the flesh of animals and one day as Dehak complimented him on his meat dishes, he thanked him and asked to kiss the king's shoulders. As he did so there was a great flash of light and two giant black snakes appeared on either side of his shoulders. Dehak was terrified and tried everything he could to get rid of them.
Ahriman the Evil disguised himself again, this time as a physician and told Dehak that he would never be able to rid himself of the snakes and that when the snakes became hungry Dehak would feel a terrible pain, which would only be alleviated when the snakes were fed with the brains of young boys and girls.
So from that dark day onwards two children were chosen from the towns and villages that lay below the castle. They were killed and their brains were taken to the castle gates and placed into a large wooden bucket made from the wood of a walnut tree and held firmly together by three thin bands of gold.
The bucket of brains was then lifted by two strong guards and taken to the wicked Dehak and the brains fed to the hungry snakes.
Since the snake king began his rule over the kingdom, the sun refused to shine. The farmer’s crops, trees and flowers withered. The giant watermelons that had grown there for centuries rotted. The peacocks and partridges that used to strut around the giant pomegranate trees had left. Even the eagles that had flown high in the mountain winds had gone. Now all was dark, cold and bleak. The people all over the land were very sad.
Everyone became terrified of Dehak. They sang sad and sorrowful laments that expressed their pain and plight. And the haunting sound of a long wooden flute could always be heard echoing throughout the valleys.
Now there lived below the king’s castle a blacksmith who made iron shoes for the famous wild horses of Mesopotamia and pots and pans for the people of the town. His name was Kawa.
He and his wife were weakened by grief and hated Dehak as he had already taken 16 of their 17 children.
Every day, sweating hot from the oven, Kawa banged his hammer on the anvil and dreamed of getting rid of the evil king.
And as he banged the red hot metal, harder and harder, the red and yellow sparks flew up into the dark sky like fireworks and could be seen for miles around.
One day the order came from the castle that Kawa’s last daughter was to be killed and her brain was to be brought to the castle gate the very next day.
Kawa lay all night on the roof of his house, under the bright stars and rays of the shining full moon thinking how to save his last daughter from Dehak’s snakes. As a shooting star curved through the night sky he had an idea.
The next morning he rode on the bare back of his horse, slowly pulling the heavy iron cart with two metal buckets rattling on the back. The cart climbed up the steep cobbled road and arrived outside the castle.
He nervously emptied the contents of the metal buckets into the large wooden bucket outside the enormous castle gates.
As he turned to leave he heard the gates unbolt, shudder and slowly started to creak open. He took one last look and hurried away.
The wooden bucket was then slowly lifted by two guards and taken into the castle. The brains were fed to the two hungry giant snakes that grew from Dehak’s shoulders.
When Kawa got home he found his wife kneeling in front of a roaring log fire. He knelt down and gently lifted her large velvet cloak. There, under the cloak, was their daughter. Kawa swept back her long thick black hair from her face and kissed her warm cheek.
Instead of sacrificing his own daughter, Kawa had sacrificed a sheep and had put the sheep’s brain into the wooden bucket. And no one had noticed.
Soon all the townspeople heard of this. So when Dehak demanded from them a child sacrifice, they all did the same. Like this, many hundreds of children were saved.
Then all the saved children went, under darkness, to the very furthest and highest mountains where no one would find them.
Here, high up in the safety of the Zagros Mountains, the children grew in freedom. They learnt how to survive on their own. They learnt how to ride wild horses, how to hunt, fish, sing and dance.
From Kawa they learnt how to fight. One day soon they would return to their homeland and save their people from the tyrant king. Time went by and Kawa’s army was ready to begin their march on the castle. On the way they passed through villages and hamlets. The village dogs barked and the people came out of their houses to cheer them and give them bread, water, yoghurt and olives
As Kawa and the children drew near Dehak’s castle both men and women left their fields to join them.
By the time they were approaching the castle Kawa’s army had grown to many thousands.
They paused outside the castle and turned to Kawa.
Kawa stood on a rock. He wore his blacksmith’s leather apron and clenched his hammer in his hand. He turned and faced the castle and raised his hammer towards the castle gates.
The large crowd surged forwards and smashed down the castle gates that were shaped like winged warriors and quickly overpowered Dehak’s men.
Kawa raced straight to Dehak’s chambers, down the winding stone stairs, and with his blacksmiths hammer killed the evil snake king and cut off his head. The two serpents withered.
He then climbed to the top of the mountain above the castle and lit a large bonfire to tell all the people of Mesopotamia that they were free.
Soon, hundreds of fires all over the land were lit to spread the message and the flames leapt high into the night sky, lighting it up and cleansing the air of the smell of Dehak and his evil deeds.
The darkness was gone.
With the light of dawn, the sun came from behind the dark clouds and warmed the mountainous land once more.
The flowers slowly began to open and the buds on the fig trees burst into bloom. The watermelons began to grow, as they had for centuries before. The eagles returned and flew on the warm winds amongst the mountain peaks.
The peacocks fanned their beautiful plumes that glinted in the hot spring sun. Wild horses with long black manes galloped over the dusty flat plains. Partridges perched and sang on the branches of the pear trees. Small children ate ripe walnuts wrapped in fresh figs and the smell of freshly baked bread from the stone ovens reached their noses with the help of a light breeze.
The fires burned higher and higher and the people sang and danced around in circles holding hands with their shoulders bobbing up and down in rhythm with the flute and drum. The women in bright coloured sequined dresses sang love songs and the men replied as they all moved around the flames as one.
Some of the youngsters hovered over the flute, drunk with the sound of the music, their arms outstretched like eagles soaring the skies.
Now they were free.
To this day, on the same Spring day every year, March 21st, (which is also Spring Equinox) Kurdish, Persian, Afghan and other people of the Middle East dance and leap through fires to remember Kawa and how he freed his people from tyranny and oppression and to celebrate the coming of the New Year.
This day is called Newroz or New Day. It is one of the few ‘peoples celebrations’ that has survived and predates all the major religious festivals.
Although celebrated by others, it is especially important for the Kurds as it is also the start of the Kurdish calendar and celebrates the Kurds own long struggle for freedom.
This version of the legend has been written by Mark Campbell
MARK CAMPBELL / NEWS DESK
ANF NEWS AGENCY
Deep inside the castle lived a cruel Assyrian king called Dehak. His armies terrorised all the people of the land.
All had been well before Dehak's rule in Mesopotamia. Previous kings had been good and kind and had encouraged the people to irrigate the land and keep their fields fertile. They ate food consisting only of bread, herbs, fruit and nuts. It was during the reign of a king called Jemshid that things started to go wrong. He thought himself above the sun gods and began to lose favour with his people. A spirit called Ahriman the Evil, seized the chance to take control. He chose Dehak to take over the throne, who then killed Jemshid and cut him in two. The evil spirit, disguised as a cook, fed Dehak with blood and the flesh of animals and one day as Dehak complimented him on his meat dishes, he thanked him and asked to kiss the king's shoulders. As he did so there was a great flash of light and two giant black snakes appeared on either side of his shoulders. Dehak was terrified and tried everything he could to get rid of them.
Ahriman the Evil disguised himself again, this time as a physician and told Dehak that he would never be able to rid himself of the snakes and that when the snakes became hungry Dehak would feel a terrible pain, which would only be alleviated when the snakes were fed with the brains of young boys and girls.
So from that dark day onwards two children were chosen from the towns and villages that lay below the castle. They were killed and their brains were taken to the castle gates and placed into a large wooden bucket made from the wood of a walnut tree and held firmly together by three thin bands of gold.
The bucket of brains was then lifted by two strong guards and taken to the wicked Dehak and the brains fed to the hungry snakes.
Since the snake king began his rule over the kingdom, the sun refused to shine. The farmer’s crops, trees and flowers withered. The giant watermelons that had grown there for centuries rotted. The peacocks and partridges that used to strut around the giant pomegranate trees had left. Even the eagles that had flown high in the mountain winds had gone. Now all was dark, cold and bleak. The people all over the land were very sad.
Everyone became terrified of Dehak. They sang sad and sorrowful laments that expressed their pain and plight. And the haunting sound of a long wooden flute could always be heard echoing throughout the valleys.
Now there lived below the king’s castle a blacksmith who made iron shoes for the famous wild horses of Mesopotamia and pots and pans for the people of the town. His name was Kawa.
He and his wife were weakened by grief and hated Dehak as he had already taken 16 of their 17 children.
Every day, sweating hot from the oven, Kawa banged his hammer on the anvil and dreamed of getting rid of the evil king.
And as he banged the red hot metal, harder and harder, the red and yellow sparks flew up into the dark sky like fireworks and could be seen for miles around.
One day the order came from the castle that Kawa’s last daughter was to be killed and her brain was to be brought to the castle gate the very next day.
Kawa lay all night on the roof of his house, under the bright stars and rays of the shining full moon thinking how to save his last daughter from Dehak’s snakes. As a shooting star curved through the night sky he had an idea.
The next morning he rode on the bare back of his horse, slowly pulling the heavy iron cart with two metal buckets rattling on the back. The cart climbed up the steep cobbled road and arrived outside the castle.
He nervously emptied the contents of the metal buckets into the large wooden bucket outside the enormous castle gates.
As he turned to leave he heard the gates unbolt, shudder and slowly started to creak open. He took one last look and hurried away.
The wooden bucket was then slowly lifted by two guards and taken into the castle. The brains were fed to the two hungry giant snakes that grew from Dehak’s shoulders.
When Kawa got home he found his wife kneeling in front of a roaring log fire. He knelt down and gently lifted her large velvet cloak. There, under the cloak, was their daughter. Kawa swept back her long thick black hair from her face and kissed her warm cheek.
Instead of sacrificing his own daughter, Kawa had sacrificed a sheep and had put the sheep’s brain into the wooden bucket. And no one had noticed.
Soon all the townspeople heard of this. So when Dehak demanded from them a child sacrifice, they all did the same. Like this, many hundreds of children were saved.
Then all the saved children went, under darkness, to the very furthest and highest mountains where no one would find them.
Here, high up in the safety of the Zagros Mountains, the children grew in freedom. They learnt how to survive on their own. They learnt how to ride wild horses, how to hunt, fish, sing and dance.
From Kawa they learnt how to fight. One day soon they would return to their homeland and save their people from the tyrant king. Time went by and Kawa’s army was ready to begin their march on the castle. On the way they passed through villages and hamlets. The village dogs barked and the people came out of their houses to cheer them and give them bread, water, yoghurt and olives
As Kawa and the children drew near Dehak’s castle both men and women left their fields to join them.
By the time they were approaching the castle Kawa’s army had grown to many thousands.
They paused outside the castle and turned to Kawa.
Kawa stood on a rock. He wore his blacksmith’s leather apron and clenched his hammer in his hand. He turned and faced the castle and raised his hammer towards the castle gates.
The large crowd surged forwards and smashed down the castle gates that were shaped like winged warriors and quickly overpowered Dehak’s men.
Kawa raced straight to Dehak’s chambers, down the winding stone stairs, and with his blacksmiths hammer killed the evil snake king and cut off his head. The two serpents withered.
He then climbed to the top of the mountain above the castle and lit a large bonfire to tell all the people of Mesopotamia that they were free.
Soon, hundreds of fires all over the land were lit to spread the message and the flames leapt high into the night sky, lighting it up and cleansing the air of the smell of Dehak and his evil deeds.
The darkness was gone.
With the light of dawn, the sun came from behind the dark clouds and warmed the mountainous land once more.
The flowers slowly began to open and the buds on the fig trees burst into bloom. The watermelons began to grow, as they had for centuries before. The eagles returned and flew on the warm winds amongst the mountain peaks.
The peacocks fanned their beautiful plumes that glinted in the hot spring sun. Wild horses with long black manes galloped over the dusty flat plains. Partridges perched and sang on the branches of the pear trees. Small children ate ripe walnuts wrapped in fresh figs and the smell of freshly baked bread from the stone ovens reached their noses with the help of a light breeze.
The fires burned higher and higher and the people sang and danced around in circles holding hands with their shoulders bobbing up and down in rhythm with the flute and drum. The women in bright coloured sequined dresses sang love songs and the men replied as they all moved around the flames as one.
Some of the youngsters hovered over the flute, drunk with the sound of the music, their arms outstretched like eagles soaring the skies.
Now they were free.
To this day, on the same Spring day every year, March 21st, (which is also Spring Equinox) Kurdish, Persian, Afghan and other people of the Middle East dance and leap through fires to remember Kawa and how he freed his people from tyranny and oppression and to celebrate the coming of the New Year.
This day is called Newroz or New Day. It is one of the few ‘peoples celebrations’ that has survived and predates all the major religious festivals.
Although celebrated by others, it is especially important for the Kurds as it is also the start of the Kurdish calendar and celebrates the Kurds own long struggle for freedom.
This version of the legend has been written by Mark Campbell
MARK CAMPBELL / NEWS DESK
ANF NEWS AGENCY
Friday, December 3, 2010
Scilly Adaları'ndaki Kürdistan!
MAXİME DEMİRALP-ANF
12:43 / 02 Aralık 2010
PARİS - Bundan 100 yıl önce, henüz Türkiye diye bir devlet yokken, Manchester’dan Basra’ya doğru giden bir gemi Scilly Adaları güneyinde battı. Geminin adı Kürdistan’dı.
Bugün kullanımı yasaklarla çevrili bir kelime olan Kürdistan, 100 yıl önce bir gemiye isim olarak verilmişti. Dramın yaşandığı Fransa’nın Brotonya bölgesindeki Plouguerneau’da herkesin unuttuğu bir trajedi, 100 yıl sonra yeniden gün yüzüne çıktı. Burada bir gemi battı ve bu gemiden geriye tek bir iz kaldı, o da haç işaretli bir mezar taşı.
Haçın üzerinde şu ifadeler yer alıyor: “Bu haç 21 Ekim 1910’da denizde kaybolan ‘Kürdistan’ gemisinin kaptanı, subayları, mürettebatı ve yolcuları anısına, aynı zamanda kıyıya vuran 17 cenazeyi toplayan sakinler ve ülke makamları ile bu haçı bu araziye dikmeye izin veren Nezou ailesine minnetin ifadesi olarak Londra İngiliz-Cezayir Şirketi tarafından dikildi.”
Haç işareti gözlerden uzak özel bir mülkiyet üzerinde bulunuyor. Ancak haçın üzerinde yazılanlar 100 yıl sonra Brotonya’nın bu küçük kentinde yerel tarihçiler ile Karreg-Hir Derneği üyelerinin dikkatini çekti. Geminin batışının yıldönümü dolayısıyla Karreg-Hirr, Le Telegramme gazetesinde olay hakkında bilgisi olan tüm kişi, tarihçi ya da denizcilere çağrıda bulundu.
Mezar taşı üzerindeki kaydın dışında yaşanan felakete ilişkin kesin bir bilgi bulunmuyor. Kazanın nedeni, yeri, boğulanların sayısı, hayatta kalanlar, sonuçları… hiçbir şey… ne yerel hafızada ne de yazılı olarak…
Gemi 16 Nisan 1906 tarihinde Galler Ülkesi kıyıları üzerindeki Swansea merkezli İngiliz-Cezayir Steamship Co. Ltd. şirketi için imal edildi. Dönemin gazetelerinde yer alan bilgilere göre Kaptan Mannings tarafından yönetilen Kürdistan gemisi Marsilya üzerinden Basra’ya gitmek üzere 14 Ekim’de Manchester’dan yola çıktı. Gemi’nin 28 Ekim dolaylarında Marsilya’ya ulaşarak buradan yolcuları alması gerekiyordu.
New York Times’in 6 Kasım 1910 tarihli sayısında gemiden kurtulan 2 kişinin 5 Kasım’da Kanarya Adaları’na ulaştığı belirtiliyor. Geminin Manş Denizi’nin girişine 60 mil uzakta küçük İngiliz takımadaları olan Scilly Adaları’nın güneyinde battığı anlatılıyor. Hayatta kalan iki kişi ise geminin battığı sırada suya bırakılan tek küçük gemiye binebilen 10 kişi arasında yer alıyordu. 26 saat sonra Vincent isimli İngiliz yelkenlisi tarafından alınan kazazedeler 2 Kasım’da Santa Ursula adlı Alman vapuruna bindirilerek Kanarya’ya bırakıldılar. Diğer 8 kişi de ya bir patlama sonucu ya da suda boğularak öldü. Brisbane Courier gazetesine göre ise 7 Kasım 1910’da batan gemide 46 kişi hayatını kaybetti, 2 kişi kurtuldu.
Geminin yolcuları arasında Kürtler de var mıydı ve neden gemiye Kürdistan adı verilmişti bilinmez ama bu geminin varlığı da bugün yok sayılan Kürdistan’ın Türk devletinin kuruluşundan önce de var olduğunu gösteriyor. Gemiye dair diğer bütün bilgiler bunca yıl unutulduktan sonra açığa çıkarılmayı bekliyor.
ANF NEWS AGENCY
12:43 / 02 Aralık 2010
PARİS - Bundan 100 yıl önce, henüz Türkiye diye bir devlet yokken, Manchester’dan Basra’ya doğru giden bir gemi Scilly Adaları güneyinde battı. Geminin adı Kürdistan’dı.
Bugün kullanımı yasaklarla çevrili bir kelime olan Kürdistan, 100 yıl önce bir gemiye isim olarak verilmişti. Dramın yaşandığı Fransa’nın Brotonya bölgesindeki Plouguerneau’da herkesin unuttuğu bir trajedi, 100 yıl sonra yeniden gün yüzüne çıktı. Burada bir gemi battı ve bu gemiden geriye tek bir iz kaldı, o da haç işaretli bir mezar taşı.
Haçın üzerinde şu ifadeler yer alıyor: “Bu haç 21 Ekim 1910’da denizde kaybolan ‘Kürdistan’ gemisinin kaptanı, subayları, mürettebatı ve yolcuları anısına, aynı zamanda kıyıya vuran 17 cenazeyi toplayan sakinler ve ülke makamları ile bu haçı bu araziye dikmeye izin veren Nezou ailesine minnetin ifadesi olarak Londra İngiliz-Cezayir Şirketi tarafından dikildi.”
Haç işareti gözlerden uzak özel bir mülkiyet üzerinde bulunuyor. Ancak haçın üzerinde yazılanlar 100 yıl sonra Brotonya’nın bu küçük kentinde yerel tarihçiler ile Karreg-Hir Derneği üyelerinin dikkatini çekti. Geminin batışının yıldönümü dolayısıyla Karreg-Hirr, Le Telegramme gazetesinde olay hakkında bilgisi olan tüm kişi, tarihçi ya da denizcilere çağrıda bulundu.
Mezar taşı üzerindeki kaydın dışında yaşanan felakete ilişkin kesin bir bilgi bulunmuyor. Kazanın nedeni, yeri, boğulanların sayısı, hayatta kalanlar, sonuçları… hiçbir şey… ne yerel hafızada ne de yazılı olarak…
Gemi 16 Nisan 1906 tarihinde Galler Ülkesi kıyıları üzerindeki Swansea merkezli İngiliz-Cezayir Steamship Co. Ltd. şirketi için imal edildi. Dönemin gazetelerinde yer alan bilgilere göre Kaptan Mannings tarafından yönetilen Kürdistan gemisi Marsilya üzerinden Basra’ya gitmek üzere 14 Ekim’de Manchester’dan yola çıktı. Gemi’nin 28 Ekim dolaylarında Marsilya’ya ulaşarak buradan yolcuları alması gerekiyordu.
New York Times’in 6 Kasım 1910 tarihli sayısında gemiden kurtulan 2 kişinin 5 Kasım’da Kanarya Adaları’na ulaştığı belirtiliyor. Geminin Manş Denizi’nin girişine 60 mil uzakta küçük İngiliz takımadaları olan Scilly Adaları’nın güneyinde battığı anlatılıyor. Hayatta kalan iki kişi ise geminin battığı sırada suya bırakılan tek küçük gemiye binebilen 10 kişi arasında yer alıyordu. 26 saat sonra Vincent isimli İngiliz yelkenlisi tarafından alınan kazazedeler 2 Kasım’da Santa Ursula adlı Alman vapuruna bindirilerek Kanarya’ya bırakıldılar. Diğer 8 kişi de ya bir patlama sonucu ya da suda boğularak öldü. Brisbane Courier gazetesine göre ise 7 Kasım 1910’da batan gemide 46 kişi hayatını kaybetti, 2 kişi kurtuldu.
Geminin yolcuları arasında Kürtler de var mıydı ve neden gemiye Kürdistan adı verilmişti bilinmez ama bu geminin varlığı da bugün yok sayılan Kürdistan’ın Türk devletinin kuruluşundan önce de var olduğunu gösteriyor. Gemiye dair diğer bütün bilgiler bunca yıl unutulduktan sonra açığa çıkarılmayı bekliyor.
ANF NEWS AGENCY
Tuesday, November 30, 2010
Wikileaks documents relating to Kurds
This record is a partial extract of the original cable. The full text of the original cable is not available.
S E C R E T SECTION 01 OF 05 ANKARA 007211
SIPDIS
E.O. 12958: DECL: 12/14/2029
TAGS: PREL PGOV PINS ECON TU
SUBJECT: ERDOGAN AND AK PARTY AFTER TWO YEARS IN POWER:
TRYING TO GET A GRIP ON THEMSELVES, ON TURKEY, ON EUROPE
(U) Classified by Ambassador Eric Edelman; reasons: E.O.
12958 1.4 (a,b,c,d).
¶1. (C) Summary: PM Erdogan and his ruling AK Party seem to
have a firm grip on power -- if for no other reasons that
there is currently no viable alternative and inertia weighs
heavily in politics. Nevertheless, Erdogan and his party
face enormous challenges if they are successfully to embrace
core principles of open society, carry out EU harmonization,
and develop and implement foreign policies in harmony with
core U.S. interests. End summary.
¶2. (C) As PM Erdogan strode through the EU corridors of power
Dec. 16-17 with his semi-pro soccer player's swagger and
phalanx of sycophantic advisors, he may have seemed a strong
candidate for European leader of the year. A regional leader
to be reckoned with for a decade to come. The man who won
Turkey the beginning of accession negotiations with the EU.
Who broke loose three decades of frozen Turkish policy on
Cyprus. Who drove major human rights reforms through
parliament and through constitutional amendments. Whose
rhetorical skill, while etched with populist victimhood, is
redolent with traditional and religious allusions that
resonate deeply in the heartland, deeply in the anonymous
exurban sprawls. Who remains the highly popular tribune of
the people, without a viable or discernible political
rival...outside his own ruling AKP.
¶3. (C) In short, Erdogan looks unbeatable. But is he? And
is he willing to give relations with the U.S. the leadership
and momentum they need from the Turkish side?
¶4. (C) Erdogan has a two-thirds majority in parliament. Main
opposition left-of-center CHP amounts to no more than a bunch
of elitist ankle-biters. There is currently no serious,
broad-based political alternative, owing to Erdogan's
rhetorical dominance and control of the debate on social
questions close to the hearts of the center-right majority in
Turkey; other party leaders' political bankruptcy; and the
stultifying effect of current party and election laws on
entry for younger, untainted political aspirants. AKP argues
that the economy, at least from the perspective of macro
indicators and continued willingness of emerging-market
portfolio investors to buy the expectations and sell the
facts, appears to have stabilized. Moreover, the authority
of AKP's nationwide party machine is blurring with the
Turkish State's executive power at the provincial and
district level and with municipal functions to an extent not
seen since the days of the one-party state. These factors
seem set to continue for the foreseeable future.
¶5. (C) Yet Erdogan and AKP face politically fateful
challenges in three areas: foreign policy (EU, Iraq, Cyprus);
quality and sustainability of leadership and governance; and
resolution of questions fundamental to creation of an open,
prosperous society integrated with the broader world (place
of religion; identity and history; rule of law).
EU
--
¶6. (U) Erdogan indexed his political survival to getting a
negotiation date from the EU. He achieved that goal. The
Wall Street Journal and other Western and Turkish media have
opined that the EU owes Turkey a fair negotiating process
leading to accession, with the Journal even putting the onus
on the EU by asserting that while Turkey is ready the
question is whether Europeans are ready for Turkey.
¶7. (C) But there's always a Monday morning and the debate on
the ground here is not so neat. With euphoria at getting a
date having faded in 48 hours, Erdogan's political survival
and the difficulty of the tasks before him have become
substantially clearer. Nationalists on right and left have
resumed accusations that Erdogan sold out Turkish national
interests (Cyprus) and Turkish traditions. Core institutions
of the Turkish state, which remain at best wary of AKP, have
once again begun to probe for weaknesses and to feed
insinuations into the press in parallel with the
nationalists' assertions. In the face of this Euro-aversion,
neither Erdogan nor his government has taken even minimal
steps to prepare the bureaucracy or public opinion to begin
tackling the fundamental -- some Turks would say insidious --
legal, social, intellectual and spiritual changes that must
occur to turn harmonization on paper into true reform. The
road ahead will surely be hard.
¶8. (U) High-profile naysayers like main opposition CHP
chairman Baykal, former Ambassador Gunduz Aktan, and
political scientist Hasan Unal continue to castigate Erdogan.
But theirs is a routine whine. More significant for us is
that many of our contacts cloak their lack of self-confidence
at Turkey's ability to join in expressions of skepticism that
the EU will let Turkey in. And there is parallel widespread
skepticism that the EU will be around in attractive form in
ten years.
¶9. (C) The mood in AKP is no brighter, with one of FonMin
Gul's MFA advisors having described to UK polcounselor how
bruised Turkey feels at the EU's inconsistency during the
final negotiations leading to Dec. 17 (EU diplomats in Ankara
have given us the other side of the story). Gul was
noticeably harder-line than Erdogan in public comments in the
lead-up to the Summit, and was harder-line in pre-Summit
negotiations in Brussels, according to UK polcounselor.
There was noticeable tension between Erdogan and Gul in
Brussels according to "Aksam" Ankara bureau chief Nuray
Basaran. She also noted to us that when negotiations seemed
to have frozen up on Dec. 17, Erdogan's advisors got phone
calls from Putin advisors urging Turkey to walk. Basaran
says that at least some of Erdogan's advisors urged him to do
so.
¶10. (C) AKP's lack of cohesion as a party and lack of
openness as a government is reflected in the range of murky,
muddled motives for wanting to join the EU we have
encountered among those AKPers who say they favor pursuing
membership...or at least the process. Some see the process
as the way to marginalize the Turkish military and what
remains of the arid "secularism" of Kemalism. We have also
run into the rarely openly-spoken, but widespread belief
among adherents of the Turk-Islam synthesis that Turkey's
role is to spread Islam in Europe, "to take back Andalusia
and avenge the defeat at the siege of Vienna in 1683" as one
participant in a recent meeting at AKP's main think tank put
it. This thinking parallels the logic behind the approach of
FonMin Gul ally and chief foreign policy advisor in the Prime
Ministry Ahmet Davutoglu, whose muddy opinion piece in the
Dec. 13 International Herald Tribune is in essence a call for
one-way multi-cultural tolerance, i.e., on the part of the EU.
¶11. (C) Those from the more overtly religious side of AKP
whinge that the EU is a Christian club. While some assert
that it is only through Turkish membership and spread of
Turkish values that the world can avoid the clash of
civilizations they allege the West is fomenting, others
express concern that harmonization and membership will water
down Islam and associated traditions in Turkey. Indeed, as
AKP whip Sadullah Ergin confided to us recently, "If the EU
says yes, everything will look rosy for a short while. Then
the real difficulties will start for AKP. If the EU says no,
it will be initially difficult, but much easier over the long
run."
¶12. (C) AKP also faces the nuts-and-bolts issue of how to
prepare for harmonization. In choosing a chief negotiator
Erdogan will need to decide whether the risks that the man he
taps will successfully steal his political limelight outweigh
the political challenge his choice will face since it will be
the Turkish chief negotiator's responsibility to sell the EU
position to a recalcitrant Turkish cabinet. It is because
the chief negotiator is likely to be ground down between EU
demands and a prickly domestic environment that some
observers speculate Erdogan might give the job to his chief
internal rival Gul.
¶13. (C) At the same time the government must reportedly hire
a couple thousand people skilled in English or other major EU
languages and up to the bureaucratic demands of interfacing
with the Eurocrats who descend on ministries as harmonization
starts. If the government continues to hire on the basis of
"one of us", i.e., from the Sunni brotherhood and lodge
milieu that has been serving as the pool for AKP's civil
service hiring, lack of competence will be a problem. If the
government hires on the base of competence, its new hires
will be frustrated by the incompetence of AKP's previous
hires at all levels.
Questions About AKP Leadership and Governance
---------------------------------------------
¶14. (C) Several factors will continue to degrade Erdogan's
and AKP's ability to effect fair and lasting reforms or to
take timely, positive decisions on issues of importance to
the U.S.
¶15. (C) First is Erdogan's character.
¶16. (C) In our contacts in Anatolia we have not yet detected
that Erdogan's hunger for absolute power and for the material
benefits of power have begun to erode his grassroots
popularity. Others disagree. Pollster and political analyst
Ismail Yildiz has asserted in three lengthy expositions to us
late in Dec. that the erosion has started. We note that (1)
Yildiz expressed frustration to us that the AKP leadership
did not respond to his offer to provide political strategy
services; (2) he is currently connected to mainstream
opposition figures; and (3) he also runs a conspiracy-theory
web site. So we treat his view cautiously. However, judging
by his references and past experience in the Turkish State,
he appears to have maintained conncetions with the State
apparatus and to have a network of observers and data
collectors in all 81 provinces.
¶17. (C) Inside the party, Erdogan's hunger for power reveals
itself in a sharp authoritarian style and deep distrust of
others: as a former spiritual advisor to Erdogan and his wife
Emine put it, "Tayyip Bey believes in God...but doesn't trust
him." In surrounding himself with an iron ring of
sycophantic (but contemptuous) advisors, Erdogan has isolated
himself from a flow of reliable information, which partially
explains his failure to understand the context -- or real
facts -- of the U.S. operations in Tel Afar, Fallujah, and
elsewhere and his susceptibility to Islamist theories. With
regard to Islamist influences on Erdogan, DefMin Gonul, who
is a conservative but worldly Muslim, recently described Gul
associate Davutoglu to us as "exceptionally dangerous."
Erdogan's other foreign policy advisors (Cuneyd Zapsu, Egemen
Bagis, Omer Celik, along with Mucahit Arslan and chef de
cabinet Hikmet Bulduk) are despised as inadequate, out of
touch and corrupt by all our AKP contacts from ministers to
MPs and party intellectuals.
¶18. (C) Erdogan's pragmatism serves him well but he lacks
vision. He and his principal AKP advisors, as well as FonMin
Gul and other ranking AKP officials, also lack analytic
depth. He relies on poor-quality intel and on media
disinformation. With the narrow world-view and wariness that
lingers from his Sunni brotherhood and lodge background, he
ducks his public relations responsibilities. He (and those
around him, including FonMin Gul) indulge in pronounced
pro-Sunni prejudices and in emotional reactions that prevent
the development of coherent, practical domestic or foreign
policies.
¶19. (C) Erdogan has compounded his isolation by constantly
traveling abroad -- reportedly 75 foreign trips in the past
two years -- with a new series of trips planned for 2005 to
Russia, "Eurasia", the Middle East and Africa. Indeed, his
staff says 2005 is the "year of Africa", but they provide no
coherent reason why. This grueling cycle of travel has
exhausted him and his staff and disrupted his ability to keep
his hand on the tiller of party, parliamentary group, and
government. He has alienated many in the AKP parliamentary
group by his habit of harshly chewing out MPs. Moreover, we
understand that MUSIAD, an Anatolia-wide group of businessmen
influential in Islamist circles who gave Erdogan key
financial support as AKP campaigned prior to the 2002
elections, is disaffected by Erdogan's unapproachability.
Judging by comments to us of insiders in the influential
Islamist lodge of Fethullah Gulen such as publicist
Abdurrahman Celik, the lodge, which has made some inroads
into AKP (Minister of Justice Cicek, Minister of Culture and
Tourism Mumcu; perhaps 60-80 of 368 MPs; some appointments to
the bureaucracy), has resumed the ambivalent attitude it
initially had toward Erdogan and AKP.
¶20. (C) Second is the coalition nature of AKP, the limited
number of ministers whom Erdogan trusts, and the efforts of
some -- principally FonMin Gul but from time to time Cicek --
to undermine Erdogan. No one else in AKP comes close to
Erdogan in grassroots popularity. However, Gul's readiness
to deprecate Erdogan within AKP and even to foreign visitors
(e.g., Israeli deputy PM Olmert) and his efforts to reduce
Erdogan's maneuvering room with hard-line criticisms of U.S.
policy in Iraq or EU policy on Cyprus have forced Erdogan
constantly to look over his shoulder and in turn to prove his
credentials by making statements inimical to good
U.S.-Turkish relations. We expect Erdogan to carry out a
partial cabinet reshuffle early in 2005, but he will be
unable to remove the influence of Gul.
¶21. (S) Third is corruption. AKP swept to power by promising
to root out corruption. However, in increasing numbers
AKPers from ministers on down, and people close to the party,
are telling us of conflicts of interest or serious corruption
in the party at the national, provincial and local level and
among close family members of ministers. We have heard from
two contacts that Erdogan has eight accounts in Swiss banks;
his explanations that his wealth comes from the wedding
presents guests gave his son and that a Turkish businessman
is paying the educational expenses of all four Erdogan
children in the U.S. purely altruistically are lame.
¶22. (S) Among the many figures mentioned to us as prominently
involved in corruption are Minister of Interior Aksu,
Minister of Foreign Trade Tuzmen, and AKP Istanbul provincial
chairman Muezzinoglu. As we understand it from a contact in
the intel directorate of Turkish National Police, a
continuing investigation into Muezzinoglu's extortion racket
and other activities has already produced evidence
incriminating Erdogan. In our contacts across Anatolia we
have detected no willingness yet at the grassroots level to
look closely at Erdogan or the party in this regard, but the
trend is a time bomb.
¶23. (S) Fourth is the poor quality of Erdogan's and AKP's
appointments to the Turkish bureaucracy, at party
headquarters, and as party mayoral candidates. A broad range
of senior career civil servants, including DefMin Gonul,
former Undersecretary of Customs Nevzat Saygilioglu, former
Forestry DirGen Abdurrahman Sagkaya, and many others, has
expressed shock and dismay to us at the incompetence,
prejudices and ignorance of appointees such as Omer Dincer,
an Islamist academic whom Erdogan appointed Undersecretary of
the Prime Ministry, THE key position in the government/state
bureaucracy. Dincer is despised by the TGS. Many
interlocutors also point to the weakness of Erdogan's deputy
party chairmen. The result is that, unlike former leaders
such as Turgut Ozal or Suleyman Demirel, both of whom
appointed skilled figures who could speak authoritatively for
their bosses as their party general secretary and as
Undersecretary of the Prime Ministry, Erdogan has left
himself without people who can relieve him of the burden of
day-to-day management or who can ensure effective, productive
channels to the heart of the party and the heart of the
Turkish state.
Two Big Questions
-----------------
¶24. (C) Turkey's EU bid has brought forth reams of
pronouncements and articles -- Mustafa Akyol's
Gulenist-tinged "Thanksgiving for Turkey" in Dec. 27 Weekly
Standard is one of the latest -- attempting to portray Islam
in Turkey as distinctively moderate and tolerant with a
strong mystical (Sufi) underpinning. Certainly, one can see
in Turkey's theology faculties some attempts to wrestle with
the problems of critical thinking, free will, and precedent
(ictihad), attempts which, compared to what goes on in
theology faculties in the Arab world, may appear relatively
progressive.
¶25. (C) However, the broad, rubber-meets-the-road reality is
that Islam in Turkey is caught in a vise of (1) 100 years of
"secular" pressure to hide itself from public view, (2)
pressure and competition from brotherhoods and lodges to
follow their narrow, occult "true way", and (3) the faction-
and positivism-ridden aridity of the Religious Affairs
Directorate (Diyanet). As a result, Islam as it is lived in
Turkey is stultified, riddled with hypocrisy, ignorant and
intolerant of other religions' presence in Turkey, and unable
to eject those who would politicize it in a radical,
anti-Western way. Imams are for the most part poorly
educated and all too ready to insinuate anti-Western,
anti-Christian or anti-Jewish sentiments into their sermons.
Exceptionally few Muslims in Turkey have the courage to
challenge conventional Sunni thinking about jihad or, e.g.,
verses in the Repentance shura of the Koran which have for so
long been used to justify violence against "infidels".
¶26. (C) The problem is compounded by the willingness of
politicians such as Gul to play elusively with politicized
Islam. Until Turkey ensures that the humanist strain in
Islam prevails here, Islam in Turkey will remain a troubled,
defensive force, hypocritical to an extreme degree and
unwilling to adapt to the challenges of open society.
¶27. (C) A second question is the relation of Turkey and its
citizens to history -- the history of this land and citizens'
individual history. Subject to rigid taboos, denial, fears,
and mandatory gross distortions, the study of history and
practice of historiography in the Republic of Turkey remind
one of an old Soviet academic joke: the faculty party chief
assembles his party cadres and, warning against various
ideological threats, proclaims, "The future is certain. It's
only that damned past that keeps changing."
¶28. (C) Until Turkey can reconcile itself to its past,
including the troubling aspects of its Ottoman past, in free
and open debate, how will Turkey reconcile itself to the
concept and practice of reconciliation in the EU? How will
it have the self confidence to take decisions and formulate
policies responsive to U.S. interests? Some in AKP are
joining what is still only a handful of others to take
tentative, but nonetheless inspiring, steps in this regard.
However, the road ahead will require a massive overhaul of
education, the introduction and acceptance of rule of law,
and a fundamental redefinition of the relation between
citizen and state. In the words of the great (Alevi)
Anatolian bard Asik Veysel, this is a "long and delicate
road."
¶29. (U) Baghdad minimize considered.
EDELMAN
S E C R E T SECTION 01 OF 05 ANKARA 007211
SIPDIS
E.O. 12958: DECL: 12/14/2029
TAGS: PREL PGOV PINS ECON TU
SUBJECT: ERDOGAN AND AK PARTY AFTER TWO YEARS IN POWER:
TRYING TO GET A GRIP ON THEMSELVES, ON TURKEY, ON EUROPE
(U) Classified by Ambassador Eric Edelman; reasons: E.O.
12958 1.4 (a,b,c,d).
¶1. (C) Summary: PM Erdogan and his ruling AK Party seem to
have a firm grip on power -- if for no other reasons that
there is currently no viable alternative and inertia weighs
heavily in politics. Nevertheless, Erdogan and his party
face enormous challenges if they are successfully to embrace
core principles of open society, carry out EU harmonization,
and develop and implement foreign policies in harmony with
core U.S. interests. End summary.
¶2. (C) As PM Erdogan strode through the EU corridors of power
Dec. 16-17 with his semi-pro soccer player's swagger and
phalanx of sycophantic advisors, he may have seemed a strong
candidate for European leader of the year. A regional leader
to be reckoned with for a decade to come. The man who won
Turkey the beginning of accession negotiations with the EU.
Who broke loose three decades of frozen Turkish policy on
Cyprus. Who drove major human rights reforms through
parliament and through constitutional amendments. Whose
rhetorical skill, while etched with populist victimhood, is
redolent with traditional and religious allusions that
resonate deeply in the heartland, deeply in the anonymous
exurban sprawls. Who remains the highly popular tribune of
the people, without a viable or discernible political
rival...outside his own ruling AKP.
¶3. (C) In short, Erdogan looks unbeatable. But is he? And
is he willing to give relations with the U.S. the leadership
and momentum they need from the Turkish side?
¶4. (C) Erdogan has a two-thirds majority in parliament. Main
opposition left-of-center CHP amounts to no more than a bunch
of elitist ankle-biters. There is currently no serious,
broad-based political alternative, owing to Erdogan's
rhetorical dominance and control of the debate on social
questions close to the hearts of the center-right majority in
Turkey; other party leaders' political bankruptcy; and the
stultifying effect of current party and election laws on
entry for younger, untainted political aspirants. AKP argues
that the economy, at least from the perspective of macro
indicators and continued willingness of emerging-market
portfolio investors to buy the expectations and sell the
facts, appears to have stabilized. Moreover, the authority
of AKP's nationwide party machine is blurring with the
Turkish State's executive power at the provincial and
district level and with municipal functions to an extent not
seen since the days of the one-party state. These factors
seem set to continue for the foreseeable future.
¶5. (C) Yet Erdogan and AKP face politically fateful
challenges in three areas: foreign policy (EU, Iraq, Cyprus);
quality and sustainability of leadership and governance; and
resolution of questions fundamental to creation of an open,
prosperous society integrated with the broader world (place
of religion; identity and history; rule of law).
EU
--
¶6. (U) Erdogan indexed his political survival to getting a
negotiation date from the EU. He achieved that goal. The
Wall Street Journal and other Western and Turkish media have
opined that the EU owes Turkey a fair negotiating process
leading to accession, with the Journal even putting the onus
on the EU by asserting that while Turkey is ready the
question is whether Europeans are ready for Turkey.
¶7. (C) But there's always a Monday morning and the debate on
the ground here is not so neat. With euphoria at getting a
date having faded in 48 hours, Erdogan's political survival
and the difficulty of the tasks before him have become
substantially clearer. Nationalists on right and left have
resumed accusations that Erdogan sold out Turkish national
interests (Cyprus) and Turkish traditions. Core institutions
of the Turkish state, which remain at best wary of AKP, have
once again begun to probe for weaknesses and to feed
insinuations into the press in parallel with the
nationalists' assertions. In the face of this Euro-aversion,
neither Erdogan nor his government has taken even minimal
steps to prepare the bureaucracy or public opinion to begin
tackling the fundamental -- some Turks would say insidious --
legal, social, intellectual and spiritual changes that must
occur to turn harmonization on paper into true reform. The
road ahead will surely be hard.
¶8. (U) High-profile naysayers like main opposition CHP
chairman Baykal, former Ambassador Gunduz Aktan, and
political scientist Hasan Unal continue to castigate Erdogan.
But theirs is a routine whine. More significant for us is
that many of our contacts cloak their lack of self-confidence
at Turkey's ability to join in expressions of skepticism that
the EU will let Turkey in. And there is parallel widespread
skepticism that the EU will be around in attractive form in
ten years.
¶9. (C) The mood in AKP is no brighter, with one of FonMin
Gul's MFA advisors having described to UK polcounselor how
bruised Turkey feels at the EU's inconsistency during the
final negotiations leading to Dec. 17 (EU diplomats in Ankara
have given us the other side of the story). Gul was
noticeably harder-line than Erdogan in public comments in the
lead-up to the Summit, and was harder-line in pre-Summit
negotiations in Brussels, according to UK polcounselor.
There was noticeable tension between Erdogan and Gul in
Brussels according to "Aksam" Ankara bureau chief Nuray
Basaran. She also noted to us that when negotiations seemed
to have frozen up on Dec. 17, Erdogan's advisors got phone
calls from Putin advisors urging Turkey to walk. Basaran
says that at least some of Erdogan's advisors urged him to do
so.
¶10. (C) AKP's lack of cohesion as a party and lack of
openness as a government is reflected in the range of murky,
muddled motives for wanting to join the EU we have
encountered among those AKPers who say they favor pursuing
membership...or at least the process. Some see the process
as the way to marginalize the Turkish military and what
remains of the arid "secularism" of Kemalism. We have also
run into the rarely openly-spoken, but widespread belief
among adherents of the Turk-Islam synthesis that Turkey's
role is to spread Islam in Europe, "to take back Andalusia
and avenge the defeat at the siege of Vienna in 1683" as one
participant in a recent meeting at AKP's main think tank put
it. This thinking parallels the logic behind the approach of
FonMin Gul ally and chief foreign policy advisor in the Prime
Ministry Ahmet Davutoglu, whose muddy opinion piece in the
Dec. 13 International Herald Tribune is in essence a call for
one-way multi-cultural tolerance, i.e., on the part of the EU.
¶11. (C) Those from the more overtly religious side of AKP
whinge that the EU is a Christian club. While some assert
that it is only through Turkish membership and spread of
Turkish values that the world can avoid the clash of
civilizations they allege the West is fomenting, others
express concern that harmonization and membership will water
down Islam and associated traditions in Turkey. Indeed, as
AKP whip Sadullah Ergin confided to us recently, "If the EU
says yes, everything will look rosy for a short while. Then
the real difficulties will start for AKP. If the EU says no,
it will be initially difficult, but much easier over the long
run."
¶12. (C) AKP also faces the nuts-and-bolts issue of how to
prepare for harmonization. In choosing a chief negotiator
Erdogan will need to decide whether the risks that the man he
taps will successfully steal his political limelight outweigh
the political challenge his choice will face since it will be
the Turkish chief negotiator's responsibility to sell the EU
position to a recalcitrant Turkish cabinet. It is because
the chief negotiator is likely to be ground down between EU
demands and a prickly domestic environment that some
observers speculate Erdogan might give the job to his chief
internal rival Gul.
¶13. (C) At the same time the government must reportedly hire
a couple thousand people skilled in English or other major EU
languages and up to the bureaucratic demands of interfacing
with the Eurocrats who descend on ministries as harmonization
starts. If the government continues to hire on the basis of
"one of us", i.e., from the Sunni brotherhood and lodge
milieu that has been serving as the pool for AKP's civil
service hiring, lack of competence will be a problem. If the
government hires on the base of competence, its new hires
will be frustrated by the incompetence of AKP's previous
hires at all levels.
Questions About AKP Leadership and Governance
---------------------------------------------
¶14. (C) Several factors will continue to degrade Erdogan's
and AKP's ability to effect fair and lasting reforms or to
take timely, positive decisions on issues of importance to
the U.S.
¶15. (C) First is Erdogan's character.
¶16. (C) In our contacts in Anatolia we have not yet detected
that Erdogan's hunger for absolute power and for the material
benefits of power have begun to erode his grassroots
popularity. Others disagree. Pollster and political analyst
Ismail Yildiz has asserted in three lengthy expositions to us
late in Dec. that the erosion has started. We note that (1)
Yildiz expressed frustration to us that the AKP leadership
did not respond to his offer to provide political strategy
services; (2) he is currently connected to mainstream
opposition figures; and (3) he also runs a conspiracy-theory
web site. So we treat his view cautiously. However, judging
by his references and past experience in the Turkish State,
he appears to have maintained conncetions with the State
apparatus and to have a network of observers and data
collectors in all 81 provinces.
¶17. (C) Inside the party, Erdogan's hunger for power reveals
itself in a sharp authoritarian style and deep distrust of
others: as a former spiritual advisor to Erdogan and his wife
Emine put it, "Tayyip Bey believes in God...but doesn't trust
him." In surrounding himself with an iron ring of
sycophantic (but contemptuous) advisors, Erdogan has isolated
himself from a flow of reliable information, which partially
explains his failure to understand the context -- or real
facts -- of the U.S. operations in Tel Afar, Fallujah, and
elsewhere and his susceptibility to Islamist theories. With
regard to Islamist influences on Erdogan, DefMin Gonul, who
is a conservative but worldly Muslim, recently described Gul
associate Davutoglu to us as "exceptionally dangerous."
Erdogan's other foreign policy advisors (Cuneyd Zapsu, Egemen
Bagis, Omer Celik, along with Mucahit Arslan and chef de
cabinet Hikmet Bulduk) are despised as inadequate, out of
touch and corrupt by all our AKP contacts from ministers to
MPs and party intellectuals.
¶18. (C) Erdogan's pragmatism serves him well but he lacks
vision. He and his principal AKP advisors, as well as FonMin
Gul and other ranking AKP officials, also lack analytic
depth. He relies on poor-quality intel and on media
disinformation. With the narrow world-view and wariness that
lingers from his Sunni brotherhood and lodge background, he
ducks his public relations responsibilities. He (and those
around him, including FonMin Gul) indulge in pronounced
pro-Sunni prejudices and in emotional reactions that prevent
the development of coherent, practical domestic or foreign
policies.
¶19. (C) Erdogan has compounded his isolation by constantly
traveling abroad -- reportedly 75 foreign trips in the past
two years -- with a new series of trips planned for 2005 to
Russia, "Eurasia", the Middle East and Africa. Indeed, his
staff says 2005 is the "year of Africa", but they provide no
coherent reason why. This grueling cycle of travel has
exhausted him and his staff and disrupted his ability to keep
his hand on the tiller of party, parliamentary group, and
government. He has alienated many in the AKP parliamentary
group by his habit of harshly chewing out MPs. Moreover, we
understand that MUSIAD, an Anatolia-wide group of businessmen
influential in Islamist circles who gave Erdogan key
financial support as AKP campaigned prior to the 2002
elections, is disaffected by Erdogan's unapproachability.
Judging by comments to us of insiders in the influential
Islamist lodge of Fethullah Gulen such as publicist
Abdurrahman Celik, the lodge, which has made some inroads
into AKP (Minister of Justice Cicek, Minister of Culture and
Tourism Mumcu; perhaps 60-80 of 368 MPs; some appointments to
the bureaucracy), has resumed the ambivalent attitude it
initially had toward Erdogan and AKP.
¶20. (C) Second is the coalition nature of AKP, the limited
number of ministers whom Erdogan trusts, and the efforts of
some -- principally FonMin Gul but from time to time Cicek --
to undermine Erdogan. No one else in AKP comes close to
Erdogan in grassroots popularity. However, Gul's readiness
to deprecate Erdogan within AKP and even to foreign visitors
(e.g., Israeli deputy PM Olmert) and his efforts to reduce
Erdogan's maneuvering room with hard-line criticisms of U.S.
policy in Iraq or EU policy on Cyprus have forced Erdogan
constantly to look over his shoulder and in turn to prove his
credentials by making statements inimical to good
U.S.-Turkish relations. We expect Erdogan to carry out a
partial cabinet reshuffle early in 2005, but he will be
unable to remove the influence of Gul.
¶21. (S) Third is corruption. AKP swept to power by promising
to root out corruption. However, in increasing numbers
AKPers from ministers on down, and people close to the party,
are telling us of conflicts of interest or serious corruption
in the party at the national, provincial and local level and
among close family members of ministers. We have heard from
two contacts that Erdogan has eight accounts in Swiss banks;
his explanations that his wealth comes from the wedding
presents guests gave his son and that a Turkish businessman
is paying the educational expenses of all four Erdogan
children in the U.S. purely altruistically are lame.
¶22. (S) Among the many figures mentioned to us as prominently
involved in corruption are Minister of Interior Aksu,
Minister of Foreign Trade Tuzmen, and AKP Istanbul provincial
chairman Muezzinoglu. As we understand it from a contact in
the intel directorate of Turkish National Police, a
continuing investigation into Muezzinoglu's extortion racket
and other activities has already produced evidence
incriminating Erdogan. In our contacts across Anatolia we
have detected no willingness yet at the grassroots level to
look closely at Erdogan or the party in this regard, but the
trend is a time bomb.
¶23. (S) Fourth is the poor quality of Erdogan's and AKP's
appointments to the Turkish bureaucracy, at party
headquarters, and as party mayoral candidates. A broad range
of senior career civil servants, including DefMin Gonul,
former Undersecretary of Customs Nevzat Saygilioglu, former
Forestry DirGen Abdurrahman Sagkaya, and many others, has
expressed shock and dismay to us at the incompetence,
prejudices and ignorance of appointees such as Omer Dincer,
an Islamist academic whom Erdogan appointed Undersecretary of
the Prime Ministry, THE key position in the government/state
bureaucracy. Dincer is despised by the TGS. Many
interlocutors also point to the weakness of Erdogan's deputy
party chairmen. The result is that, unlike former leaders
such as Turgut Ozal or Suleyman Demirel, both of whom
appointed skilled figures who could speak authoritatively for
their bosses as their party general secretary and as
Undersecretary of the Prime Ministry, Erdogan has left
himself without people who can relieve him of the burden of
day-to-day management or who can ensure effective, productive
channels to the heart of the party and the heart of the
Turkish state.
Two Big Questions
-----------------
¶24. (C) Turkey's EU bid has brought forth reams of
pronouncements and articles -- Mustafa Akyol's
Gulenist-tinged "Thanksgiving for Turkey" in Dec. 27 Weekly
Standard is one of the latest -- attempting to portray Islam
in Turkey as distinctively moderate and tolerant with a
strong mystical (Sufi) underpinning. Certainly, one can see
in Turkey's theology faculties some attempts to wrestle with
the problems of critical thinking, free will, and precedent
(ictihad), attempts which, compared to what goes on in
theology faculties in the Arab world, may appear relatively
progressive.
¶25. (C) However, the broad, rubber-meets-the-road reality is
that Islam in Turkey is caught in a vise of (1) 100 years of
"secular" pressure to hide itself from public view, (2)
pressure and competition from brotherhoods and lodges to
follow their narrow, occult "true way", and (3) the faction-
and positivism-ridden aridity of the Religious Affairs
Directorate (Diyanet). As a result, Islam as it is lived in
Turkey is stultified, riddled with hypocrisy, ignorant and
intolerant of other religions' presence in Turkey, and unable
to eject those who would politicize it in a radical,
anti-Western way. Imams are for the most part poorly
educated and all too ready to insinuate anti-Western,
anti-Christian or anti-Jewish sentiments into their sermons.
Exceptionally few Muslims in Turkey have the courage to
challenge conventional Sunni thinking about jihad or, e.g.,
verses in the Repentance shura of the Koran which have for so
long been used to justify violence against "infidels".
¶26. (C) The problem is compounded by the willingness of
politicians such as Gul to play elusively with politicized
Islam. Until Turkey ensures that the humanist strain in
Islam prevails here, Islam in Turkey will remain a troubled,
defensive force, hypocritical to an extreme degree and
unwilling to adapt to the challenges of open society.
¶27. (C) A second question is the relation of Turkey and its
citizens to history -- the history of this land and citizens'
individual history. Subject to rigid taboos, denial, fears,
and mandatory gross distortions, the study of history and
practice of historiography in the Republic of Turkey remind
one of an old Soviet academic joke: the faculty party chief
assembles his party cadres and, warning against various
ideological threats, proclaims, "The future is certain. It's
only that damned past that keeps changing."
¶28. (C) Until Turkey can reconcile itself to its past,
including the troubling aspects of its Ottoman past, in free
and open debate, how will Turkey reconcile itself to the
concept and practice of reconciliation in the EU? How will
it have the self confidence to take decisions and formulate
policies responsive to U.S. interests? Some in AKP are
joining what is still only a handful of others to take
tentative, but nonetheless inspiring, steps in this regard.
However, the road ahead will require a massive overhaul of
education, the introduction and acceptance of rule of law,
and a fundamental redefinition of the relation between
citizen and state. In the words of the great (Alevi)
Anatolian bard Asik Veysel, this is a "long and delicate
road."
¶29. (U) Baghdad minimize considered.
EDELMAN
Wikileaks documents relating to Kurds
This record is a partial extract of the original cable. The full text of the original cable is not available.
C O N F I D E N T I A L SECTION 01 OF 03 ANKARA 001730
SIPDIS
E.O. 12958: DECL: 03/19/2015
TAGS: PREL PGOV PINS MARR TU
SUBJECT: TURKEY ADRIFT
REF: A. ANKARA 1074
¶B. ANKARA 1231
¶C. ANKARA 1275
¶D. ANKARA 1511
¶E. ANKARA 1342
¶F. ANKARA 944
¶G. ANKARA 1102
(U) Classified by CDA Robert Deutsch; E.O. 12958, reasons 1.4 (b) and (d).
¶1. (C) Summary: Turkey is stuck in a domestic and foreign policy drift stemming from leadership and structural problems in ruling AKP. A long-overdue healthy debate over Turkey's identity and AKP, including its handling of relations with the U.S., has started. But AKP's policy muddle is leaving a vacuum that resurgent nationalism is seeking to fill. This period of drift could be extended, making EU reforms and bilateral cooperation more difficult. The drift may well continue until the next crisis creates new political alternatives in a day of reckoning. End Summary.
AKP Government Adrift
-----------------------
¶2. (C) As the AKP government confronts the arduous task of EU harmonization, it is manifestly adrift on domestic political and economic reform. Implementation of reform legislation passed in 2003-2004 is seriously deficient (refs A and B). The AKP government has a poor working relationship with the military, the Presidency and the largely-secular state bureaucracy. It is failing to control corruption in the AK party. It has been slow to introduce the banking, tax administration and social security legislation required by the IMF as a pre-condition for a new stand-by program. It is neglecting relations with the EU. Erdogan has delayed appointing a chief negotiator for EU accession negotiations; both Erdogan and FM Gul have made statements which have disturbed EU officials and politicians. Erdogan has still not decided on a much-anticipated cabinet reshuffle.
¶3. (C) AK party officials publicly deny the government's obvious drift and we see no sign it has yet begun to undermine Erdogan's voter base. AKP's ability to get back on track is compromised by its Islamist/neo-Ottoman reflexes and single-party-state spoils system. We doubt this government will be able to refocus or move our bilateral relationship – which remains strong in some areas – back to a more strategic level.
¶4. (C) PM Erdogan is isolated. He has lost touch with his Cabinet and parliamentary group. We hear MPs and Ministers alike, xxxxx who is close to Erdogan, complain they no longer have comfortable access, or feel obliged to kowtow for fear of incurring Erdogan's wrath. Business associations, strong advocates of AKP economic policies, tell us they feel they have lost the PM's ear. Erdogan has cut himself off from his closest spiritual advisors in the Iskender Pasa Naksibendi brotherhood in which he grew up, as we have heard directly from xxxxx.
¶5. (C) According to a broad range of our contacts, Erdogan reads minimally, mainly the Islamist-leaning press. According to others with broad and deep contacts throughout the establishment, Erdogan refuses to draw on the analyses of the MFA, and the military and National Intelligence Organization have cut him off from their reports. He never had a realistic world view, but one key touchstone is a fear of being outmaneuvered on the Islamist side by “Hoca” Erbakan's Saadet Party. Instead, he relies on his charisma, instincts, and the filterings of advisors who pull conspiracy theories off the Web or are lost in neo-Ottoman Islamist fantasies, e.g., Islamist foreign policy advisor and Gul ally Ahmet Davutoglu.
¶6. (C) Inside the AKP, the more ideological Deputy PM/FonMin Gul continues behind-the-scenes machinations, especially during Erdogan's foreign junkets. Gul seems to be trying to undermine Erdogan and take on more party control. He may hope to reclaim the Prime Ministership, which he was forced to cede to Erdogan four months after AKP acceded to power. With his relatively good English, Gul works to project an image of being “moderate”, or “modern”. In fact, Gul's peers say he has a far more ideologized anti-Western worldview than Erdogan. Gul, reflecting his pragmatic streak, has made some constructive statements on bilateral relations and on Turkey's Iraq policy since the Iraqi elections. However, we understand that Gul and a group of like-minded MPs and journalists continue to see fomenting anti-American attitudes as one way to get at Erdogan while also being moved by emotions of Islamic/Sunni solidarity.
¶7. (C) AKP's disarray has generated significant internal unease from those who support Erdogan, but also from some of the other tendencies forming AK. xxxxx that Erdogan does not know how to proceed, either on domestic policy or on rebuilding relations with the U.S. xxxxx, a bellwether of Islamist sentiment, has told two of our insider contacts that he is about to resign in disgust at the party's rampant corruption. xxxxx one of Erdogan's closest business and brotherhood friends and advisors from Istanbul, says he sees no future for this government and thinks it is time for a more flexible and open leader. Leading member xxxxx has expressed to us the Gulenists' sense that Erdogan cannot hack it. Long Overdue Healthy Debate
-----------------------------
¶8. (C) The ferment is not all bad. It is beginning to force some to question the real roots of inertia and stasis in a Turkey that needs to accelerate its transition. We are encouraged by the determination of some to open a long-overdue, healthy debate on AKP and its handling of Turkey's relations with the U.S. Secretary Rice's February 6 visit and subsequent U.S. media coverage helped ignite the debate. Another catalyst was Deputy CHOD Basbug's January 26 press briefing, in which he coolly analyzed Turkish concerns about Iraq and repeatedly emphasized that one cannot reduce broad and comprehensive U.S.-Turkish relations to a single issue. It was not until late February, that Erdogan – albeit without conviction in his voice – expressed anything similar to Basbug's assessment of the importance of bilateral relations.
¶9. (C) The debate has now produced some sustained trenchant criticism of AKP's domestic and foreign policies from several insightful mainstream commentators. However, mainstream commentators are seen as too “pro-American” to be persuasive among AKP or its supporters. Perhaps more important have been the decisions of some pro-AKP Islamist columnists to write unusually blunt warnings that the AKP government must pull itself together or risk a fall. The Parliamentary opposition has continued its anti-American 60's leftist rhetoric as it winds its merry way to irrelevance.
Resurgent Nationalism
----------------------
¶10. (C) There is a more disturbing consequence of AKP's weakness: resurgent nationalism. Two of the hottest selling books in Turkey are “Metal Storm”, a conspiracy novel that feeds the worst instincts of Turks with its tale of a U.S. invasion of Turkey followed by Turkish nuclear counter-strike with the help of the Russians; and “Mein Kampf” (ref C). Under instructions from the Directorate of Religious Affairs, imams across Turkey delivered a March 11 sermon against Christian missionaries (ref D), claiming they aim to “steal the beliefs of our young people and children.” We are receiving increased reports of anti-Christian activity in different regions of Turkey (e.g., ref E). The Central Bank Governor told us that nationalist/isolationist forces are behind the problems with the IMF (ref F). An attempt to burn the Turkish flag during a Newroz celebration in Mersin has drawn strong nationalistic statements from across the spectrum, including a statement from the General Staff that “the Turkish nation and the Turkish armed forces are ready to sacrifice their blood to protect their country and their flag.” The decision to memorialize, after a 47-year hiatus, the killing by British forces of several Ottoman soldiers during the Allies' W.W.I occupation of Istanbul also bespeaks the national mood.
¶11. (U) The Turkish media have given prominent coverage to what appears to be a growth in street crime and to a parallel refusal of the police, angry at limitations on their operational abilities under the new EU-inspired criminal code, to patrol aggressively. In a March 18 column, Ertugrul Ozkok, managing editor of Turkey's leading newspaper “Hurriyet” and one of the most authoritative press voices of the Establishment, noted that the Turkish public is deeply disturbed by what it perceives as a breakdown of law and order. Ozkok, in what would appear to be an overstatement, closed with a warning to Erdogan that, when democratic forces cannot ensure safety in the streets (sic), then the public and political space is left to other forces. In a March 4 column, Umit Ozdag, now in the running for chairmanship of the right-wing nationalist MHP, cited increased crime as one reason for the current popularity of “Mein Kampf.”
¶12. (C) Resurgent nationalist feelings probably also played a role in the press and government reactions to comments from EU Ambassador Kretschmer about the government's loss of momentum and EU accession, to the EU Troika's worry about the police violence against a March 6 Istanbul demonstration, and the press feeding frenzy over Ambassador Edelman's innocent remarks on Syria.
Comment
------
¶13. (C) Having reached one of its primary goals – a date to begin EU accession negotiations – Erdogan's AKP government is out of ideas and energy. For now, EU- and IMF-required reforms will face tougher opposition from re-energized nationalists, the government will be tempted to delay difficult decisions in any realm, and resistance to change will be the default mode. Bilateral cooperation will be more difficult, more vulnerable to characterization as unreasonable U.S. “demands” that infringe upon Turkish “sovereignty.”
¶14. (C) This period of drift could last a long time. AKP's Parliamentary majority is eroding, but only slowly (ref G). Despite the unhappiness inside AKP, there is currently no political alternative and there are risks to anyone who actually forces a split. Erdogan still has a “nuclear” option in hand – early elections. The danger is that tough decisions and the settling out of the political system will be put off until a real new crisis emerges which will either energize the AKP or bring new political alternatives. Waiting bears a real cost, since Turkey needs to be more nimble in pursuing the political, economic, social and foreign policy agendas many Turks, the EU and the U.S., have been supporting, than this type of static drift will permit.
DEUTSCH
C O N F I D E N T I A L SECTION 01 OF 03 ANKARA 001730
SIPDIS
E.O. 12958: DECL: 03/19/2015
TAGS: PREL PGOV PINS MARR TU
SUBJECT: TURKEY ADRIFT
REF: A. ANKARA 1074
¶B. ANKARA 1231
¶C. ANKARA 1275
¶D. ANKARA 1511
¶E. ANKARA 1342
¶F. ANKARA 944
¶G. ANKARA 1102
(U) Classified by CDA Robert Deutsch; E.O. 12958, reasons 1.4 (b) and (d).
¶1. (C) Summary: Turkey is stuck in a domestic and foreign policy drift stemming from leadership and structural problems in ruling AKP. A long-overdue healthy debate over Turkey's identity and AKP, including its handling of relations with the U.S., has started. But AKP's policy muddle is leaving a vacuum that resurgent nationalism is seeking to fill. This period of drift could be extended, making EU reforms and bilateral cooperation more difficult. The drift may well continue until the next crisis creates new political alternatives in a day of reckoning. End Summary.
AKP Government Adrift
-----------------------
¶2. (C) As the AKP government confronts the arduous task of EU harmonization, it is manifestly adrift on domestic political and economic reform. Implementation of reform legislation passed in 2003-2004 is seriously deficient (refs A and B). The AKP government has a poor working relationship with the military, the Presidency and the largely-secular state bureaucracy. It is failing to control corruption in the AK party. It has been slow to introduce the banking, tax administration and social security legislation required by the IMF as a pre-condition for a new stand-by program. It is neglecting relations with the EU. Erdogan has delayed appointing a chief negotiator for EU accession negotiations; both Erdogan and FM Gul have made statements which have disturbed EU officials and politicians. Erdogan has still not decided on a much-anticipated cabinet reshuffle.
¶3. (C) AK party officials publicly deny the government's obvious drift and we see no sign it has yet begun to undermine Erdogan's voter base. AKP's ability to get back on track is compromised by its Islamist/neo-Ottoman reflexes and single-party-state spoils system. We doubt this government will be able to refocus or move our bilateral relationship – which remains strong in some areas – back to a more strategic level.
¶4. (C) PM Erdogan is isolated. He has lost touch with his Cabinet and parliamentary group. We hear MPs and Ministers alike, xxxxx who is close to Erdogan, complain they no longer have comfortable access, or feel obliged to kowtow for fear of incurring Erdogan's wrath. Business associations, strong advocates of AKP economic policies, tell us they feel they have lost the PM's ear. Erdogan has cut himself off from his closest spiritual advisors in the Iskender Pasa Naksibendi brotherhood in which he grew up, as we have heard directly from xxxxx.
¶5. (C) According to a broad range of our contacts, Erdogan reads minimally, mainly the Islamist-leaning press. According to others with broad and deep contacts throughout the establishment, Erdogan refuses to draw on the analyses of the MFA, and the military and National Intelligence Organization have cut him off from their reports. He never had a realistic world view, but one key touchstone is a fear of being outmaneuvered on the Islamist side by “Hoca” Erbakan's Saadet Party. Instead, he relies on his charisma, instincts, and the filterings of advisors who pull conspiracy theories off the Web or are lost in neo-Ottoman Islamist fantasies, e.g., Islamist foreign policy advisor and Gul ally Ahmet Davutoglu.
¶6. (C) Inside the AKP, the more ideological Deputy PM/FonMin Gul continues behind-the-scenes machinations, especially during Erdogan's foreign junkets. Gul seems to be trying to undermine Erdogan and take on more party control. He may hope to reclaim the Prime Ministership, which he was forced to cede to Erdogan four months after AKP acceded to power. With his relatively good English, Gul works to project an image of being “moderate”, or “modern”. In fact, Gul's peers say he has a far more ideologized anti-Western worldview than Erdogan. Gul, reflecting his pragmatic streak, has made some constructive statements on bilateral relations and on Turkey's Iraq policy since the Iraqi elections. However, we understand that Gul and a group of like-minded MPs and journalists continue to see fomenting anti-American attitudes as one way to get at Erdogan while also being moved by emotions of Islamic/Sunni solidarity.
¶7. (C) AKP's disarray has generated significant internal unease from those who support Erdogan, but also from some of the other tendencies forming AK. xxxxx that Erdogan does not know how to proceed, either on domestic policy or on rebuilding relations with the U.S. xxxxx, a bellwether of Islamist sentiment, has told two of our insider contacts that he is about to resign in disgust at the party's rampant corruption. xxxxx one of Erdogan's closest business and brotherhood friends and advisors from Istanbul, says he sees no future for this government and thinks it is time for a more flexible and open leader. Leading member xxxxx has expressed to us the Gulenists' sense that Erdogan cannot hack it. Long Overdue Healthy Debate
-----------------------------
¶8. (C) The ferment is not all bad. It is beginning to force some to question the real roots of inertia and stasis in a Turkey that needs to accelerate its transition. We are encouraged by the determination of some to open a long-overdue, healthy debate on AKP and its handling of Turkey's relations with the U.S. Secretary Rice's February 6 visit and subsequent U.S. media coverage helped ignite the debate. Another catalyst was Deputy CHOD Basbug's January 26 press briefing, in which he coolly analyzed Turkish concerns about Iraq and repeatedly emphasized that one cannot reduce broad and comprehensive U.S.-Turkish relations to a single issue. It was not until late February, that Erdogan – albeit without conviction in his voice – expressed anything similar to Basbug's assessment of the importance of bilateral relations.
¶9. (C) The debate has now produced some sustained trenchant criticism of AKP's domestic and foreign policies from several insightful mainstream commentators. However, mainstream commentators are seen as too “pro-American” to be persuasive among AKP or its supporters. Perhaps more important have been the decisions of some pro-AKP Islamist columnists to write unusually blunt warnings that the AKP government must pull itself together or risk a fall. The Parliamentary opposition has continued its anti-American 60's leftist rhetoric as it winds its merry way to irrelevance.
Resurgent Nationalism
----------------------
¶10. (C) There is a more disturbing consequence of AKP's weakness: resurgent nationalism. Two of the hottest selling books in Turkey are “Metal Storm”, a conspiracy novel that feeds the worst instincts of Turks with its tale of a U.S. invasion of Turkey followed by Turkish nuclear counter-strike with the help of the Russians; and “Mein Kampf” (ref C). Under instructions from the Directorate of Religious Affairs, imams across Turkey delivered a March 11 sermon against Christian missionaries (ref D), claiming they aim to “steal the beliefs of our young people and children.” We are receiving increased reports of anti-Christian activity in different regions of Turkey (e.g., ref E). The Central Bank Governor told us that nationalist/isolationist forces are behind the problems with the IMF (ref F). An attempt to burn the Turkish flag during a Newroz celebration in Mersin has drawn strong nationalistic statements from across the spectrum, including a statement from the General Staff that “the Turkish nation and the Turkish armed forces are ready to sacrifice their blood to protect their country and their flag.” The decision to memorialize, after a 47-year hiatus, the killing by British forces of several Ottoman soldiers during the Allies' W.W.I occupation of Istanbul also bespeaks the national mood.
¶11. (U) The Turkish media have given prominent coverage to what appears to be a growth in street crime and to a parallel refusal of the police, angry at limitations on their operational abilities under the new EU-inspired criminal code, to patrol aggressively. In a March 18 column, Ertugrul Ozkok, managing editor of Turkey's leading newspaper “Hurriyet” and one of the most authoritative press voices of the Establishment, noted that the Turkish public is deeply disturbed by what it perceives as a breakdown of law and order. Ozkok, in what would appear to be an overstatement, closed with a warning to Erdogan that, when democratic forces cannot ensure safety in the streets (sic), then the public and political space is left to other forces. In a March 4 column, Umit Ozdag, now in the running for chairmanship of the right-wing nationalist MHP, cited increased crime as one reason for the current popularity of “Mein Kampf.”
¶12. (C) Resurgent nationalist feelings probably also played a role in the press and government reactions to comments from EU Ambassador Kretschmer about the government's loss of momentum and EU accession, to the EU Troika's worry about the police violence against a March 6 Istanbul demonstration, and the press feeding frenzy over Ambassador Edelman's innocent remarks on Syria.
Comment
------
¶13. (C) Having reached one of its primary goals – a date to begin EU accession negotiations – Erdogan's AKP government is out of ideas and energy. For now, EU- and IMF-required reforms will face tougher opposition from re-energized nationalists, the government will be tempted to delay difficult decisions in any realm, and resistance to change will be the default mode. Bilateral cooperation will be more difficult, more vulnerable to characterization as unreasonable U.S. “demands” that infringe upon Turkish “sovereignty.”
¶14. (C) This period of drift could last a long time. AKP's Parliamentary majority is eroding, but only slowly (ref G). Despite the unhappiness inside AKP, there is currently no political alternative and there are risks to anyone who actually forces a split. Erdogan still has a “nuclear” option in hand – early elections. The danger is that tough decisions and the settling out of the political system will be put off until a real new crisis emerges which will either energize the AKP or bring new political alternatives. Waiting bears a real cost, since Turkey needs to be more nimble in pursuing the political, economic, social and foreign policy agendas many Turks, the EU and the U.S., have been supporting, than this type of static drift will permit.
DEUTSCH
Wikileaks documetnts relating to Kurds
This record is a partial extract of the original cable. The full text of the original cable is not available.
201247Z Jan 04
C o n f i d e n t i a l section 01 of 04 ankara 000348
Sipdis
E.o. 12958: decl: 01/07/2014 Tags: prel, pgov, pins, tu Subject: turkish p.m. Erdogan goes to washington: how strong a leader in the face of strong challenges?
(U) Classified by Ambassador Eric Edelman; reasons: 1.5 (b,d).
¶1. (C) Summary: P.M. Erdogan expects Washington to focus on Cyprus, economic reform, and anti-terrorism cooperation among other issues. In turn he will press for (1) concrete U.S. actions to block what Turks believe is the formation by accretion of a de facto Kurdish state in n. Iraq; (2) concrete U.S. actions against the PKK in Iraq; and (3) clear USG support for his government. While the Turkish side sees the visit as mainly about developing our broad common strategy, Erdogan is also looking for a public outcome he can characterize as concrete results. At the same time, although Erdogan is currently unchallenged as the paramount political figure in Turkey, he and his party face deep challenges which, if he cannot rise to them, will affect his longevity in government, Turkey's democratic development, and U.S.-Turkish cooperation. End summary.
¶2. (C) P.M. Erdogan appears to be riding a political high and uncommon luck as he prepares for his Jan. 28-29 visit to Washington, where he hopes to demonstrate the Administration recognizes him as an equal partner.
¶3. (C) Erdogan has been primed to hear plainspoken expressions of U.S. interest in Turkish action (1) to reach a Cyprus settlement by May 1; (2) to hew to credible economic reform and macro policies; (3) to cooperate unreservedly against terrorist groups of all stripes, including Islamist ones (he rejects the term “Islamic terrorism”); (4) to cooperate on Iraq; (5) to open the border with Armenia; and (6) to reopen the Ecumenical Patriarchate's Halki seminary in a way acceptable to the Patriarchate.
¶4. (C) In turn Erdogan will argue that raising U.S.-Turkish relations to a higher level depends directly on (1) clear USG political and diplomatic actions to dispel the conviction and consequent resentment among Turks of all political stripes that the U.S. is tolerating step-by-step formation of a de facto independent Kurdish state in northern Iraq; (2) concrete USG actions to remove the PKK threat from Iraq; (3) high-level, sustained USG support for the GOT's new Cyprus initiative; and (4) the clearest possible signal that the U.S. stands behind the democratically-elected government.
Who are we dealing with?
¶5. (C) Charismatic, and possessing a common touch and phenomenal memory for faces and functions of thousands of party members across the country, Erdogan has a strong pragmatic core. His pragmatism has led him away from the radical Islamist milieu of his past, a point noted to us unhappily by his (radical) former spiritual leader Kemal Hoca. His pragmatism has also led him to avoid precipitously pushing Islamic agenda items such as the wearing of Islamist headscarves while using his outstanding preacher skills and persona as someone persecuted by the secularist Establishment to maintain his hold on the hearts of his more religious supporters.
¶6. (C) In short, a natural politician, Erdogan has a common touch and an ability to communicate his empathy for the plight and aspirations of the common citizen. He projects the image of the Tribune of Anatolia, ready to take on corruption and privilege and to defend conservative traditions. As a result his AK Party won a two-thirds parliamentary majority in Nov. 2002 national elections. Owing to AK's image as the party of change at the national level, good record in providing services at the municipal level, and lack of viable political alternatives, AK could gain around 50% of the vote in March 28 nationwide local elections. Party insiders project that such a result would give AK control of 65% or more of the 3,200 municipalities in Turkey, including probably Istanbul and Ankara and perhaps even Izmir, where AK has not done well to date, plus most of the other large cities. Every step by the Turkish Establishment to try to diminish him – whether by blocking legislation or attacking his motives – cements his popularity in Turkey's urban sprawls and across the Anatolian heartland. While opposition to him remains bitter in various loci of the State apparatus, Erdogan currently faces no credible political opponent or party.
¶7. (C) Moreover, Erdogan knows his government has gained credit well beyond AK supporters, as well as in the EU, for political reforms which, if fully implemented, will substantially strengthen democracy in Turkey. His government's inability to pass legislation or regulations favored by AK supporters – land registry reform, Supreme Education Board (YOK) reform, Koran course reform – has not eroded support. Indeed, even right-of-center Turks who remain wary of AK readily tell us the Establishment's opposition to such reforms is counterproductive. Even if one can attribute Turkey's lowest inflation and interest rates in 30 years to luck, Central Bank skill, and global emerging market trends rather than to the AK government's actions, Erdogan has reaped the political benefit.
¶8. (C) Taking a high-profile approach in pursuing Turkey's EU candidacy through direct campaigning in EU capitals, Erdogan has relished being feted by EU leaders for the past year. He will have had positive visits by EU Commission President Prodi and German FonMin Fischer before his Washington trip and looks forward to the February visit by German Chancellor Schroeder. He sees himself at this point as one of (if not the) most important leaders of the Muslim world. Erdogan's view of relations with the u.s.
¶9. (C) Erdogan recognizes that U.S. support can be important for Turkey's economy and EU aspirations. He sees his task as managing Turks's ambivalence toward us; at the same time he wants to avoid being labeled pro-American. From the low point in bilateral relations in March 2003 he has taken several supportive steps, while being careful not to be too closely associated with us since opening Turkish airspace for the Iraq war. Erdogan agreed to a ground line of communication for Coalition forces in Iraq. He pushed through authorization for a Turkish deployment in support of the Coalition. He agreed to U.S. troop rotation through Incirlik airbase. In line with long-standing U.S. desires, he took a bold step in Nov. 2002 to try to move Turkey away from its no-solution stance on Cyprus and may be prepared now to do more. He seems to be more open than any previous Prime Minister to a re-opening of the Ecumenical Patriarchate's Halki seminary.
¶10. (C) On the other hand he has made public his discomfort with what most fellow Turks also see as American complicity in creation of a de facto independent Kurdistan in northern Iraq and lack of concrete U.S. action against the PKK/KADEK/KHK. He has not controlled anti-American suspicions among the AK parliamentary group or within the Cabinet (DefMin Gonul told us recently on the margins of a symposium in Istanbul that in closed meetings FonMin Gul continues to praise the Parliament's March 1, 2003 turndown of U.S. deployment and to advocate a more Arab/Islamic foreign policy orientation as a counter to relations with the U.S.). Nevertheless, Erdogan and Ministers like Gonul and Justice Minister Cicek see U.S. support for his government as essential to his survival, and he wants a successful visit.
The deeper challenges for erdogan
¶11. (C) Erdogan, AK, and his government face half a dozen serious domestic challenges which, if he does not manage them well, will begin to put a severe strain on his ability to govern by late 2004 and on his and our ability to maintain dynamic, deep U.S.-Turkish cooperation:
–Erdogan's character: Erdogan has traits which render him seriously vulnerable to miscalculating the political dynamic, especially in foreign affairs, and vulnerable to attacks by those who would disrupt his equilibrium. First, overbearing pride. Second, unbridled ambition stemming from the belief God has anointed him to lead Turkey (Mustafa Bilginer, a close confidant of Erdogan and his wife Emine from 1997-2003, has analyzed this trait in a draft book on Erdogan's character; Erdogan used Koranic allusion in his speech to the AK Congress in Oct. 2003 to make the point about his God-appointed mission). Third, an authoritarian loner streak which prevents growth of a circle of strong and skillful advisors, a broad flow of fresh information to him, or development of effective communications among the party headquarters, government, and parliamentary group. This streak also makes him exceptionally thin-skinned. Fourth, an overweening desire to stay in power which, despite his macho image, renders him fearful and prone to temporizing even at moments which call for swift and resolute decisions. Fifth, a distrust of women which manifests itself not only in occasional harsh public comments but also in his unwillingness to give women any meaningful decision-making authority in AK.
–Rival centers of power: Cabinet Ministers, Erdogan advisors and a raft of M.P.s constantly tell us of the tensions between Erdogan and Gul, with the latter appearing repeatedly to try to undercut Erdogan. Parliamentary Speaker Bulent Arinc, who has a strong following among more Islamist AK M.P.s, has also caused problems for Erdogan on controversial questions like pushing the right to wear headscarves at State functions. Although Arinc has kept a low profile for the past seven months, he remains a locus of troublemaking, especially on questions involving the U.S. (e.g., troop rotation through Incirlik).
–Lack of technocratic depth: While some AK appointees appear to be capable of learning on the job, others are incompetent or seem to be pursuing private or lodge (cemaat) interests. AK is far from bringing the bureaucracy under control or making it work efficiently. We hear constant anecdotal evidence, not only from those on the secularist left who have deep prejudices against AK but also from contacts on the right, that AK appointees, at the national and provincial levels, are incompetent or narrow-minded Islamists. AK officials – from Cabinet Ministers to local-level party activists across the country – admit to us that the party's choice of competent and broadly acceptable candidates for the March local elections will be exceptionally difficult and the election of controversial or inept AK candidates would complicate AK's ability to govern both at the local and national level.
–Weakness of public relations and the image of hidden agendas: Erdogan lacks advisors who are able to pre-empt or handle the news cycle; none of his advisors has good working relations with the Turkish military. His government has failed continually to consult broadly and openly or to prepare public opinion for legislative initiatives, long-overdue reforms, or foreign policy steps (e.g., pre-war U.S. troop deployment or troop rotation). As a result AK creates the impression, exploited by the Establishment, that it harbors an anti-republican, deep Islamist agenda or is selling out the country, leading to Establishment (dis)information campaigns which cause the government to retreat.
–Corruption: AK rode to power on the common citizen's revulsion against corruption. Charges that Erdogan amassed his fortune through kickbacks as mayor of Istanbul have never been proven but we now hear more and more from insiders that close advisors such as private secretary Hikmet Bulduk, Mucahit Arslan, and Cuneyd Zapsu are engaging in wholesale influence peddling. xxxxx that Erdogan and he benefited “directly” from the award of the Tupras (state petroleum refinery) privatization to a consortium including a Russian partner. Erdogan's direct acquisition of a significant interest in a food distribution company has become a public controversy.
–Islamist complexes and prejudices: Some appointments, such as Prime Ministry Undersecretary Dincer (who stands by his 1995 article calling into question the relevance of the Republic), Education Ministry Undersecretary Birinci (who in the past called himself an “ummetci”, i.e., a follower of a greater Islamic order and an opponent of the Republic), and head of State-run Turkish Radio and Television Demiroz (who once paid homage to Afghan fundamentalist Hekmatyar), have made the core of the State Establishment – Armed Forces, Presidency, and Judiciary – profoundly uneasy. Erdogan's refusal to condemn these positions, the question of the level of influence of Islamic brotherhoods and groups (including the followers of Fethullah Gulen) on the government, and the presence of Turkish Hizbullah supporters in AK Party provincial structures in the Southeast have also raised deep concerns among many long-standing Embassy contacts who themselves are pious. Erdogan himself recognizes the pernicious effect of a “closed brotherhood mentality” (cemaatcilik) in political affairs, as reflected in his Jan. 10 speech to a symposium in Istanbul, but how well he can control the phenomenon remains a very open question.
Comment
¶12. (C) As Erdogan rides the twin desires for reform in Turkey and for wider prosperity, he challenges those who have traditionally reserved power and wealth for themselves at least to yield pride of place to a different elite. While his ultimate direction and success remain to be seen, at this time Erdogan is the only partner capable of advancing toward the U.S. vision of a successful, democratic Turkey integrated into Europe. Edelman
201247Z Jan 04
C o n f i d e n t i a l section 01 of 04 ankara 000348
Sipdis
E.o. 12958: decl: 01/07/2014 Tags: prel, pgov, pins, tu Subject: turkish p.m. Erdogan goes to washington: how strong a leader in the face of strong challenges?
(U) Classified by Ambassador Eric Edelman; reasons: 1.5 (b,d).
¶1. (C) Summary: P.M. Erdogan expects Washington to focus on Cyprus, economic reform, and anti-terrorism cooperation among other issues. In turn he will press for (1) concrete U.S. actions to block what Turks believe is the formation by accretion of a de facto Kurdish state in n. Iraq; (2) concrete U.S. actions against the PKK in Iraq; and (3) clear USG support for his government. While the Turkish side sees the visit as mainly about developing our broad common strategy, Erdogan is also looking for a public outcome he can characterize as concrete results. At the same time, although Erdogan is currently unchallenged as the paramount political figure in Turkey, he and his party face deep challenges which, if he cannot rise to them, will affect his longevity in government, Turkey's democratic development, and U.S.-Turkish cooperation. End summary.
¶2. (C) P.M. Erdogan appears to be riding a political high and uncommon luck as he prepares for his Jan. 28-29 visit to Washington, where he hopes to demonstrate the Administration recognizes him as an equal partner.
¶3. (C) Erdogan has been primed to hear plainspoken expressions of U.S. interest in Turkish action (1) to reach a Cyprus settlement by May 1; (2) to hew to credible economic reform and macro policies; (3) to cooperate unreservedly against terrorist groups of all stripes, including Islamist ones (he rejects the term “Islamic terrorism”); (4) to cooperate on Iraq; (5) to open the border with Armenia; and (6) to reopen the Ecumenical Patriarchate's Halki seminary in a way acceptable to the Patriarchate.
¶4. (C) In turn Erdogan will argue that raising U.S.-Turkish relations to a higher level depends directly on (1) clear USG political and diplomatic actions to dispel the conviction and consequent resentment among Turks of all political stripes that the U.S. is tolerating step-by-step formation of a de facto independent Kurdish state in northern Iraq; (2) concrete USG actions to remove the PKK threat from Iraq; (3) high-level, sustained USG support for the GOT's new Cyprus initiative; and (4) the clearest possible signal that the U.S. stands behind the democratically-elected government.
Who are we dealing with?
¶5. (C) Charismatic, and possessing a common touch and phenomenal memory for faces and functions of thousands of party members across the country, Erdogan has a strong pragmatic core. His pragmatism has led him away from the radical Islamist milieu of his past, a point noted to us unhappily by his (radical) former spiritual leader Kemal Hoca. His pragmatism has also led him to avoid precipitously pushing Islamic agenda items such as the wearing of Islamist headscarves while using his outstanding preacher skills and persona as someone persecuted by the secularist Establishment to maintain his hold on the hearts of his more religious supporters.
¶6. (C) In short, a natural politician, Erdogan has a common touch and an ability to communicate his empathy for the plight and aspirations of the common citizen. He projects the image of the Tribune of Anatolia, ready to take on corruption and privilege and to defend conservative traditions. As a result his AK Party won a two-thirds parliamentary majority in Nov. 2002 national elections. Owing to AK's image as the party of change at the national level, good record in providing services at the municipal level, and lack of viable political alternatives, AK could gain around 50% of the vote in March 28 nationwide local elections. Party insiders project that such a result would give AK control of 65% or more of the 3,200 municipalities in Turkey, including probably Istanbul and Ankara and perhaps even Izmir, where AK has not done well to date, plus most of the other large cities. Every step by the Turkish Establishment to try to diminish him – whether by blocking legislation or attacking his motives – cements his popularity in Turkey's urban sprawls and across the Anatolian heartland. While opposition to him remains bitter in various loci of the State apparatus, Erdogan currently faces no credible political opponent or party.
¶7. (C) Moreover, Erdogan knows his government has gained credit well beyond AK supporters, as well as in the EU, for political reforms which, if fully implemented, will substantially strengthen democracy in Turkey. His government's inability to pass legislation or regulations favored by AK supporters – land registry reform, Supreme Education Board (YOK) reform, Koran course reform – has not eroded support. Indeed, even right-of-center Turks who remain wary of AK readily tell us the Establishment's opposition to such reforms is counterproductive. Even if one can attribute Turkey's lowest inflation and interest rates in 30 years to luck, Central Bank skill, and global emerging market trends rather than to the AK government's actions, Erdogan has reaped the political benefit.
¶8. (C) Taking a high-profile approach in pursuing Turkey's EU candidacy through direct campaigning in EU capitals, Erdogan has relished being feted by EU leaders for the past year. He will have had positive visits by EU Commission President Prodi and German FonMin Fischer before his Washington trip and looks forward to the February visit by German Chancellor Schroeder. He sees himself at this point as one of (if not the) most important leaders of the Muslim world. Erdogan's view of relations with the u.s.
¶9. (C) Erdogan recognizes that U.S. support can be important for Turkey's economy and EU aspirations. He sees his task as managing Turks's ambivalence toward us; at the same time he wants to avoid being labeled pro-American. From the low point in bilateral relations in March 2003 he has taken several supportive steps, while being careful not to be too closely associated with us since opening Turkish airspace for the Iraq war. Erdogan agreed to a ground line of communication for Coalition forces in Iraq. He pushed through authorization for a Turkish deployment in support of the Coalition. He agreed to U.S. troop rotation through Incirlik airbase. In line with long-standing U.S. desires, he took a bold step in Nov. 2002 to try to move Turkey away from its no-solution stance on Cyprus and may be prepared now to do more. He seems to be more open than any previous Prime Minister to a re-opening of the Ecumenical Patriarchate's Halki seminary.
¶10. (C) On the other hand he has made public his discomfort with what most fellow Turks also see as American complicity in creation of a de facto independent Kurdistan in northern Iraq and lack of concrete U.S. action against the PKK/KADEK/KHK. He has not controlled anti-American suspicions among the AK parliamentary group or within the Cabinet (DefMin Gonul told us recently on the margins of a symposium in Istanbul that in closed meetings FonMin Gul continues to praise the Parliament's March 1, 2003 turndown of U.S. deployment and to advocate a more Arab/Islamic foreign policy orientation as a counter to relations with the U.S.). Nevertheless, Erdogan and Ministers like Gonul and Justice Minister Cicek see U.S. support for his government as essential to his survival, and he wants a successful visit.
The deeper challenges for erdogan
¶11. (C) Erdogan, AK, and his government face half a dozen serious domestic challenges which, if he does not manage them well, will begin to put a severe strain on his ability to govern by late 2004 and on his and our ability to maintain dynamic, deep U.S.-Turkish cooperation:
–Erdogan's character: Erdogan has traits which render him seriously vulnerable to miscalculating the political dynamic, especially in foreign affairs, and vulnerable to attacks by those who would disrupt his equilibrium. First, overbearing pride. Second, unbridled ambition stemming from the belief God has anointed him to lead Turkey (Mustafa Bilginer, a close confidant of Erdogan and his wife Emine from 1997-2003, has analyzed this trait in a draft book on Erdogan's character; Erdogan used Koranic allusion in his speech to the AK Congress in Oct. 2003 to make the point about his God-appointed mission). Third, an authoritarian loner streak which prevents growth of a circle of strong and skillful advisors, a broad flow of fresh information to him, or development of effective communications among the party headquarters, government, and parliamentary group. This streak also makes him exceptionally thin-skinned. Fourth, an overweening desire to stay in power which, despite his macho image, renders him fearful and prone to temporizing even at moments which call for swift and resolute decisions. Fifth, a distrust of women which manifests itself not only in occasional harsh public comments but also in his unwillingness to give women any meaningful decision-making authority in AK.
–Rival centers of power: Cabinet Ministers, Erdogan advisors and a raft of M.P.s constantly tell us of the tensions between Erdogan and Gul, with the latter appearing repeatedly to try to undercut Erdogan. Parliamentary Speaker Bulent Arinc, who has a strong following among more Islamist AK M.P.s, has also caused problems for Erdogan on controversial questions like pushing the right to wear headscarves at State functions. Although Arinc has kept a low profile for the past seven months, he remains a locus of troublemaking, especially on questions involving the U.S. (e.g., troop rotation through Incirlik).
–Lack of technocratic depth: While some AK appointees appear to be capable of learning on the job, others are incompetent or seem to be pursuing private or lodge (cemaat) interests. AK is far from bringing the bureaucracy under control or making it work efficiently. We hear constant anecdotal evidence, not only from those on the secularist left who have deep prejudices against AK but also from contacts on the right, that AK appointees, at the national and provincial levels, are incompetent or narrow-minded Islamists. AK officials – from Cabinet Ministers to local-level party activists across the country – admit to us that the party's choice of competent and broadly acceptable candidates for the March local elections will be exceptionally difficult and the election of controversial or inept AK candidates would complicate AK's ability to govern both at the local and national level.
–Weakness of public relations and the image of hidden agendas: Erdogan lacks advisors who are able to pre-empt or handle the news cycle; none of his advisors has good working relations with the Turkish military. His government has failed continually to consult broadly and openly or to prepare public opinion for legislative initiatives, long-overdue reforms, or foreign policy steps (e.g., pre-war U.S. troop deployment or troop rotation). As a result AK creates the impression, exploited by the Establishment, that it harbors an anti-republican, deep Islamist agenda or is selling out the country, leading to Establishment (dis)information campaigns which cause the government to retreat.
–Corruption: AK rode to power on the common citizen's revulsion against corruption. Charges that Erdogan amassed his fortune through kickbacks as mayor of Istanbul have never been proven but we now hear more and more from insiders that close advisors such as private secretary Hikmet Bulduk, Mucahit Arslan, and Cuneyd Zapsu are engaging in wholesale influence peddling. xxxxx that Erdogan and he benefited “directly” from the award of the Tupras (state petroleum refinery) privatization to a consortium including a Russian partner. Erdogan's direct acquisition of a significant interest in a food distribution company has become a public controversy.
–Islamist complexes and prejudices: Some appointments, such as Prime Ministry Undersecretary Dincer (who stands by his 1995 article calling into question the relevance of the Republic), Education Ministry Undersecretary Birinci (who in the past called himself an “ummetci”, i.e., a follower of a greater Islamic order and an opponent of the Republic), and head of State-run Turkish Radio and Television Demiroz (who once paid homage to Afghan fundamentalist Hekmatyar), have made the core of the State Establishment – Armed Forces, Presidency, and Judiciary – profoundly uneasy. Erdogan's refusal to condemn these positions, the question of the level of influence of Islamic brotherhoods and groups (including the followers of Fethullah Gulen) on the government, and the presence of Turkish Hizbullah supporters in AK Party provincial structures in the Southeast have also raised deep concerns among many long-standing Embassy contacts who themselves are pious. Erdogan himself recognizes the pernicious effect of a “closed brotherhood mentality” (cemaatcilik) in political affairs, as reflected in his Jan. 10 speech to a symposium in Istanbul, but how well he can control the phenomenon remains a very open question.
Comment
¶12. (C) As Erdogan rides the twin desires for reform in Turkey and for wider prosperity, he challenges those who have traditionally reserved power and wealth for themselves at least to yield pride of place to a different elite. While his ultimate direction and success remain to be seen, at this time Erdogan is the only partner capable of advancing toward the U.S. vision of a successful, democratic Turkey integrated into Europe. Edelman
Subscribe to:
Posts (Atom)